Doğal Yapısı: Doğu Karadeniz Bölgesinin orta kısımlarında yer alır. Doğu Karadeniz sıradağları ilin kuzeyinde Bayburt ve Gümüşhane illeriyle doğal sınır oluşturur. Yer yer yüksekliği 3.000 metreyi aşan ve kolay geçit vermeyen bu dağ sıraları ancak birkaç noktada ulaşıma olanak tanır.



Doğudan batıya doğru sırasıyla Soğanlı, Trabzon ve Zigana dağları adıyla anılan diziler fazla kesintiye uğramadan uzanır. Zigana Dağları bazı yeni harita ve kaynaklarda Kalkanlı Dağları olarak geçer. Trabzon ilinin en yüksek noktası, Soğanlı Dağlarının kuzeyinde yer alan Haldizen Dağının 3,193 metreye erişen Karakaya Tepesidir.

2.000 metre yükselti kuşağına kadar ormanlarla kaplı olan bu dağların daha yüksek kesimlerinde, karlar eridikten sonra gür çayırlarla kaplanan sulak yaylalar vardır. Eskiden beri hayvancılık açısından bu yaylalar günümüzde hayvancılığın yanı sıra sayfiye yeri olarak da ilgi görmektedir.




İl topraklarından kaynaklanan sular, fazla uzun olmayan hızlı akışlı dere ve çaylar oluşturarak Karadeniz'e dökülür.

Bu akarsulardan başlıcaları: Of'ta Karadeniz'e ulaşan Solaklı Çayı,

Sürmene yakınlarında denize dökülen ve Menahos Deresi olarak da adlandırılan Sürmene Deresi.

Araklı ilçesinden geçen Karadere,

Hamsiköy Deresi ile Meryemana Deresi'nin Maçka ilçe merkezinde birleşmesiyle oluşan Trabzon kentinin doğusundan Karadeniz'e dökülen Değirmendere.

Vakfıkebir ilçesinden geçerek denize dökülen Foldere ve Beşikdüzü'nün batısında Karadeniz'e ulaşan
Değirmendere'dir.




Trabzon ilinde yer alan başlıca alçak düzlükler, bu akarsuların taşıdığı alüvyonların kıyı kesiminde yığılıp birikmesiyle oluşan ve dar şeritler halinde uzanan küçük ovalardır. Akarsu ağızlarıyla kenarlarında yer alan bu önemli tarım alanları yılın hemen her mevsiminde oluşabilecek toprak kayması ( heyelan ) ve taşkın tehlikesiyle karşı karşıyadır. Her mevsimde yağış alan il toprakları özellikle vadi yamaçlarında gevşek ve kaygan olması sık sık toprak kaymasına yol açar. Yamaçlardan kopan toprak ve kayaç kütlelerinin bazı vadileri tıkaması sonucunda oluşan setlerin ardında suların birikmesi, heyelan göllerinin oluşmasına neden olur.

İl sınırlarında başlıca heyelan gölleri Sera Gölü ve Uzungöl'dür. Dağların yüksek kesimlerinde de bazı küçük buzyalağı tabir edilen göllere rastlanır.




Tarihçe: İ.Ö 7. yüzyılda Miletli denizciler yerleşim yeri kurduğu Trabzon kıyıları, daha sonra Kimmerlerin eline geçti. Medler ve Perslerin denetim sağladığı dönem İ.Ö 3. yüzyıldır. Daha sonra yine İ.Ö 3.yüzyılda Pontus Krallığı kuruldu ve İ.Ö 1.yüzyılda Roma İmparatorluğuna bağlandı. Bizans Dönemi devam etti. 8. ve 9. yüzyıllarda Arap saldırılarına uğradı.



Türkmenler ilk olarak 1048 yılında gelmeye başladı. İstanbul'dan kaçan Komnenos hanedanı ve Gürcü Kraliçesi Tamara yardımıyla Trabzon Rum Devleti, ya da Pontus Devleti kuruldu. 1461 yılında Fatih tarafından Osmanlı topraklarına dahil oldu.




İlçeler: Akçaabat, Araklı, Arsin, Beşikdüzü, Çarşıbaşı, Çaykara, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat, Köprübaşı, Maçka, Of, Sürmene, Şalpazarı, Tonya, Vakfıkebir ve Yorma'dır.




İlk Türkçe gazete olan "Trabzon" 1866'da burada basıldı ve bu alanda (gazete, dergi vb.) periyodik olarak önemli bir gelişme kaydedildi.




Amatör ve profesyonel tiyatrolara, halk tiyatrolarına Trabzon halkının göstermiş olduğu ilgiden dolayı 1987 yılında Devlet Tiyatrosu Trabzon da açıldı.




Geleneksel mutfağımız oldukça geniş olup, hamsi ve balık üzerine yoğunlaşmış ve bol balık çeşitleri yöresel yemek kültürümüzde önemli rol oynar.



Diğer yemeklerimizden lahana çorbası, kuymak( peynir, mısır unu ve tereyağı karışımından yapılır) ve bir çeşit ekmek türü olan pide de önemli olan damak tatlarımızdandır.




Bölgemizin ve ilin tanıtımında ve spordaki başarısında, Trabzonspor'un, önemli bir katkısı vardır. İstanbul'un dışında Anadolu'da futbol alanında ulusal ve uluslararası başarılara imza atmıştır.



Şehrin ilk futbol takımı 1921 yılında Trabzon'da kuruldu ve Trabzon kenti başta Trabzonspor olmak üzere 5 profesyonel kulübü 100'ün üzerinde de amatör kulübü içinde barındırmaktadır.




Trabzon İşi Takı Sanatı:

Hasır Bilezikler; Evlerde genç kızlar tarafından elde örülen hasır bilezikler altın ya da gümüş ince tellerden yapılır. Örme sanatıyla çeşitli araç gereçler kaplar ve birçok ürünün yapılmasının yanı sıra, Trabzon'a özgü olan "hasır bilezik" yapımı çok yaygındır. Gerek altın ve gerekse gümüşten hasır bilezik ve kolye yapılmakta ve ülkemizin hemen her yerine ve dünyanın birçok ülkesine gerek gurbetçi vatandaşlarımızla ve gerekse de ili ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerle götürülmektedir.



Hasır bilezik, 31-32 mikron inceliğindeki altın ya da gümüş tellerin ilmek ilmek örülmesiyle yapılmaktadır. Tamamen el emeği, göz nuru olan bu sanat Trabzonlu genç kızlar ve kadınlarımız tarafından dokunmaktadır. Örme gümüş ve altın "tespih püskülleri" de Trabzon kuyumculuğunun özgün örnekleridir.




Kazaz Sanatı (Kazaziye İşi);İpek veya naylon tel üzerine burularak sarılan çok ince (0,08 mikron) 995 ayar altın ve 999 ayar gümüş teller ile yapılan yöresel bir el sanatıdır. Altın ve Gümüş tellerin sarılması sırasında, içte kalan ipek ya da naylon iplik kıvrak tutularak sarma işlemi yapılır. Bunun neticesinde bitmiş bir telin kalınlığı ise 03-05 mm kalınlığına ulaşır. Kazazlık ürünlerinin başında kolye, küpe, bileklik ve buroloklar bayanların, tespih ve tespih püskülleri ise erkeklerin en çok tercih ettiği ürünler arasında yer almaktadır.




Tarihi geçmişi konusunda kesin bir bilgi bulunmayan bu sanatın Mezopotamya uygarlığından günümüze kadar ulaştığı tahmin edilmektedir. 1.Dünya savaşı yıllarında Trabzon'da 50'nin üzerinde kazaz dükkânı bulunurken şuan sınırlı sayıda sanatkarlar bulunmaktadır.




Telkari İşlemeciliği; Tel işi anlamına gelen telkarinin kökeni M.Ö. 3000 lerde Mezopotamya da. 2500 lerde de Anadolu olduğu ve buralarda kullanıldığı bununla birlikte eski Yunan ve Roma da yaygın olduğu bilinmektedir.15. yüzyıldan sonra Doğu ve Güneydoğu Anadolu`da yaygın olduğu ve telkarinin Trabzon`a yerleşmesinde Dağıstanlı ustaların etkisinin olduğu ustalar tarafından da dile getirilmektedir.



Trabzon işi telkariler, likör ve kahve takımı, çay tepsisi, takunya ve ev ve mutfaklarımızda kullandığımız çeşitli saklama kapları gibi örnekler telkariden üretilen işler arasında sayılabilir.

Görülecek Yerler: Maçka - Altındere vadisi milli parkı, Sürmene Çamburnu orman içi dinlenme yeri.



Çakırgöl, Uzungöl, Boztepe, Çifteçamlık, Kalepark, Kisarna (Bengisu), Soğuksu, Zağanos (Bulak)
mesire ve sahil yerleri.



Trabzon Kalesi ve Akçakale kaleleri.



Kaymaklı, Kızlar, Hızır İlyas, Sümela ve Vazelon manastırları.



Hagios Savas (Maşatlık) mağara kiliseleri. Küçük Ayvasıl, Ayasofya, St. John, Hagios Theodoros, Hagios Konstantinos, Hagios Khristophoras, Hagios Kiryaki, Santa Maria, Hagios Mikhail ve Panagia Tzita kiliseleri.

Fatih ( Panagia Khrysokephalos Kilisesi), Nakip ( Hagios Andreas Kilisesi), Yeni Cuma ( Hagios Eugenios), Hüsnü Köktuğ ( Hagios Eleutherios), İskender Paşa, Semerciler ve Çarşı camileri. Gülbahar Hatun Camisi ve Türbesi.


İmaret Deresi, Kavaklı ve Kuzgundere sukemerleri. Bedesten; Alaca Han, Vakıf Han ve Taşhan.


Sekiz Direkli Hamam, Paşa ve Hacı Arif Hamamları. Eirene Kulesi ( Fatih Cephaneliği), Abdullah Paşa ve Abdülhamit Çeşmeleri. Zağanos Köprüsü,


Trabzon ve Atatürk Müzeleri de görülmesi gereken erler arasındadır.




Kültür: Trabzon halkının yaşamında önemli rol oynar. Geçmişten günümüze bir bütünlük içinde, Müslüman ve Hıristiyan toplulukların yan yana aynı atmosferi paylaşarak önemli bir kültür zenginliği meydana getirmişlerdir. Folklor, İlde ve bölgemizde halen daha canlılığını korumaktadır.



Trabzon ve civarında "Horon" olarak bilinen folklor; erkekler, kadınlar, yaşlılar ve gençler tarafından geçmişte olduğu gibi günümüzde de kutlamalarda, şenliklerde, düğünlerde ve hasat günlerinde oynanmaktadır. Horon "Kemençe" denen bir müzik aleti ile birlikte oynandığı gibi, davul, zurna ve kaval ile de oynanabilmektedir ve oyuncuların kemençe ile daha gayretli ve canlı bir hava yakaladıkları ve kıvrak bir horon oynadıkları gözden kaçmaz.




Folklorcuların veya horon ekiplerinin giymiş oldukları özel kıyafetleri hazırlayan, yaşatan ve o elbiseleri halen özel durumlarda giyen horoncular ve insanlar görmemiz bile mümkündür. Erkekler, gömlek, ceket, yelek vb. gibi üstten giyilen kıyafetlerin yanı sıra yünden dokunmuş dizleri büzmeli pantolon (Zıpka) ve siyah botlar giyerler. Üzerlerine gümüş işlemeli ve çeşitli süsler yapılan muska ve hamayiller takarlar. Bu takı eşyalarının içlerine "nazar ve kötülük"lere karşı korunduğuna inanılan dini ifadeler saklarlar. Kadınlar ise; renkli yelekli elbiseler giyerler ve başlarına da içinde çok çeşitli motifler bulunan yazmalar bağlarlar.



Trabzon geleneksel el sanatları açısında önemli bir konuma sahip olup, el yapımı hediyelik eşyalar bulmak mümkündür. Osmanlı döneminde bakır madenlerine sahip olan Trabzon'da bu madenden elde edilen; kazanlar, taslar, tavalar, tencereler gibi çeşitli el sanatları ürünlerini ilde bulmak mümkündür. 19.yy' da yapılan metal işleri, dövme bakır ve bundan elde edilen ürünler bıçak yapımında, kuyumculuk sektöründe birçok alanda hammadde olarak kullanılmakta ve hamayil yapımı, çay makasları vb. gibi halen daha üretimleri yapılan el sanatlarımız da mevcuttur.




Sık ve gür ormanlık alanlara sahip olan bölgemizde halk inşaat yapımında ahşap malzemeye ağırlık vermektedir. Ayrıca ağaç işleri olarak mobilya sanayinde, küçük el sanatlarında, yayık, peynir saklama kabı(Külek), sepetler, kaşıklar vb. gibi birçok küçük ahşap el sanatları malzemesi üretimi yapılmaktadır.


Bölgenin en eski el sanatlarından olan tekstil yün, keten vb. gibi hammaddelerden el tezgâhlarında çeşitli kumaşlar, heybeler, çantalar vb. gibi ürünler üretilir. Yük için kullanılan sicimler (ipler), örgülü ipler de basit el tezgahlarında dokunmaktadır.




Tarım Ürünleri: Fındık tarihe kutsal bir yemiş olarak geçmiştir. Eski Türklerin din hayatında pek önemli yeri olan fındık, aynı zamanda barış, esenlik sembolü sayılıyordu. Türk gibi bazı uluslarda da fındık sayılır.




Mısır: Tarım ürünlerindeki artış, yıllık temel da artış göstermektedir. Trabzon, gerek coğrafi gerekse iklim şartları yönünden tarım ürünleri üretmeye çok elverişli konumdadır. Mısır bu ürünler arasında önemli bir yere sahiptir.




Çay: Bölgede çay tarımına 1930'lu yıllarda başlandı. Dikildikten beş yıl sonra ve yılda 3 kez ürün verebilen çay bitkisi asırlık bir bitkidir. Özellikle Trabzon'un doğusundaki ilçelerde çay tarımı yapılmaktadır.




Tütün: Trabzon ülkemizin önemli tarım ürünlerinin yetiştiği önemli illerinden birisidir. Ülkemizdeki tütün üretiminin yüzde (% 20) yirmisi Trabzon`dan karşılanmaktadır.




Balıkçılık: Trabzon özellikle ülkemizin balıkçılık sektöründe önemli bir potansiyele sahiptir. Ülkemizin balık üretiminin % 20' si Trabzon'da elde edilmektedir.




El Sanatları;

Bıçakçılık; Sürmene'de, bir zamanların o ünlü Sürmene bıçakların yapımı artık tarihe karışmış gibidir. Ancak sipariş üzerine, birkaç eski usta tarafından yapılmaktadır. Daha çok mutfak bıçakları ve çay kesme makasları üretilmektedir. Sürmene bıçakçılığı değişen sosyoekonomik yapıya ayak uydurarak yaşamını sürdürmektedir.




Taş İşçiliği; Mimari süslemenin yanı sıra, artık çok kısıtlı da olsa, büyük değirmen taşları, el değirmenleri ve "pileki" taşları üretilmektedir. El değirmenleri buğday ve mısır yarması öğütmekte halen kullanılmaktadır. "Pileki" ise, eski evlerde üzerinde ateş yanan ve yanan ateşin ısıtmasıyla oluşan ısı ile ekmek pişirmeye yarayan yuvarlak şekilli taş bir teknedir.



Ahşap İşçiliği; İlde fındık çubuğu ile yapılan örme sepetler hemen hemen her ilçede yapılmaktadır. Karadeniz insanı farklı işlevler için farklı farklı sepet türleri geliştirmiştir. Genel olarak sırta alma, kola takma ve yere koyma amaçlarına hizmet ederler. Örneği kapı malzemesi olarak, çevrenin ormanlık olması dolayısıyla ahşap çok kullanılmıştır. Köy ve yayla mimarisinde ahşap hala vazgeçilmez malzemedir. 100-150 yıl dayanması sebebiyle yörede "ehil ağaç" denilen ve özellikle çatılarda kullanılan kestane ağacı en önemli yapı malzemesidir. Ayrıca çeşitli ev ve mutfak eşyaları da ahşaptan üretilmiştir. İskemle, dolap, tekne, külek (yağ koymak için), yayık, kaşık, kepçe ve su kapları gibi eşyaların üretimi, azalarak da olsa günümüzde sürmektedir.




Şimşir Kaşık; Trabzon'da kaşıklar tür ve boyutlarına göre kaşık, büyük kaşık ve kepçe gibi isimlerle bilinir. Şimşir ağacı genellikle ilimizde Of ve Yomra yörelerimizde yetişir. Şimşir kaşık ise Köprübaşı İlçesinde ünlenmiştir.




Yayık; Trabzon yayla evlerinde hayvansal ürünlerden tereyağı, ayran gibi ürünleri elde edebilmek için ahşaptan yapılan alt kısmı geniş üst kısmı dar ve 120-130 cm boyunda geniş tarafından tutulup, çalkalanarak kullanılan bir araçtır. Örme Sepetin, ekmek selesi, arka sepeti, üç dipli sepet, fındık sepeti, çay sepeti gibi türleri mevcuttur.




Trabzon İli Maden ve Enerji Kaynakları: Trabzon ili Doğu Karadeniz Bölgesinin en büyük illerinden biridir. Konumu nedeniyle yüzyıllardır önemli bir liman kenti ve ticaret merkezi olma niteliğini korumuştur. Trabzon ili Türkiye jeolojisinde en önemli olan Doğu Pontidler tektonik birliğinin kuzey bölümü içinde yer alır ve bu konumu ile özellikle temel metaller bakımından büyük potansiyellere sahiptir.




Metalik madenler bakımından ildeki en önemli madenler bakır, kurşun, çinko, molibden ve manganez cevherleşmeleridir.



İldeki önemli bakır-kurşun-çinko-pirit-molibden yatakları özellikle Maçka, Sürmene, Yomra ve Of ilçelerinde yoğunlaşmıştır. Maçka-Güzel yayla'daki bakır-molibden cevherleşmesinde % 0,3 Cu tenörüne sahip yaklaşık 155 milyon ton görünür rezerv tespit edilmiştir. MTA'nın geçmiş yıllarda yaptığı çalışmalarda Sürmene ve Of ilçelerinde de toplam 2.196.235 ton rezerve sahip bakır-pirit yatakları bulunmuştur. Bunlardan Sürmene-Kutlular pirit bakır yatağı MTA tarafından 1971-1974 yıllarında yapılan çalışmalarla bulunmuş ve daha sonra Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş.'ye devredilmiştir. Yatak, Karadeniz Bakır İşletmeleri A.Ş.'ye bağlı Kutlular İşletme Müdürlüğü tarafından 1985 yılından itibaren işletilmiş ve yataktaki rezerv tüketilmiştir. Yomra-Kayabaşı bakır-kurşun-çinko yatağı ise Yomra-Kayabaşı-Kan köy'de yer almaktadır. Buradaki toplam 1.114.000 ton kadardır. Bunların dışında manganez de ildeki önemli metalik madenlerden biridir.




Maçka İlçesindeki manganez yataklarının toplam rezervi yaklaşık 34 bin ton kadardır. Maçka dışında Arsin, araklı ve çağlayan ilçelerinde de küçük manganez yatak ve zuhurları tespit edilmiştir. Bunların toplam rezerv ise 5.240 tondur. Endüstriyel hammaddeler bakımından Trabzon ili çimento hammaddeleri, kil ve kaolen bakımından önem arz etmektedir. Trabzon Çimento Fabrikasının tras gereksinimi Arsin ilçesindeki Kuzguncuk Köyü tras yatağından sağlanmaktadır. Saha oldukça yüksek tras potansiyeline sahiptir. Trabzon ilinde Arsin, Araklı ve Yomra ilçelerinde karo-fayans, seramik ve refrakter hammaddesi olarak kullanılmaya elverişli önemli kil ve kaolen yatakları bulunmaktadır.
Bunların toplam rezervi 168.366.000 ton kadardır. Araklı, Maçka ve Merkez ilçelerinde çimento hammaddesi olarak kullanılmaya elverişli toplam 31.421.674 ton kil, killi kireçtaşı ve kireçtaşı rezervi tespit edilmiştir.