TATARİSTAN ÖZERK CUMHURİYETİ

"Tatar" teriminin Türkler ve Moğollar arasında 6. ve 9. yüzyıllarda kullanıldığı bilinmektedir. Altın-Ordu Devleti'nin Moğollar arasında kendisine "Tatar" denilen kabileler vardı. Avrupalılar, Ruslar ve bazı Asya milletleri Altın-Ordululara "Tatar" derlerdi. Altın Ordu'nun dağılmasından sonra sonra oluşan hanlıklarda ise büyük asker ve devlet memurları kendilerine "Tatar" diyorlardı. Bunlar "tatar" teriminin yaygınlaşmasına büyük rol oynadılar.

Daha sonra İdil-Ural bölgesinde yaşayan Türkler, kendi kültürleri ile birlikte Tatar bilincinin gelişmesini sağladılar.

İdil-Ural Tatarlarının etnik temeli 10. yüzyılın başlarında Orta İdil'de Doğu Avrupa'nın erken devletlerinden olan İdil Bulgaristan Devleti'nde atıldı. 14-16. yüzyılların ortalarında Kazan, Kasım ve Mişerlerin etnik oluşumları başladı ve bir tek Tatar halkını, "İdil-Ural Tatarları'nın oluşumu için zemin hazırladılar. 18 yüzyıl sonunra 20. yüzyıl başlarına kadar bu temel yapılaşma sürdü.

İdil-Ural, Astrahan, Kırım ve Batı Sibirya bölgelerinde Tatarlar yoğunlaştı. 1989 yılı itibariyle Tatarların toplam nüfusunun 7 milyona yakın olduğu belirtilmektedir.

19. yüzyılın sonunda Tatarlar, Ural bölgesinden Kuzey ve Kuzeydoğu Kazakistan üzerinden Batı Sibirya ve Türkistan'a, Kafkasya'ya göç etmişlerdir. 1944'te Kırım Tatarları, zorla Türkistan'ın değişik bölgelerine, özellikle Özbekistan'a sürgün edildi. Türkiye'de olmak üzere Tatarlar, Romanya (Dobruca), Polonya, Bulganistan, ABD ve Çin'de de yaşamaktadır.

Tararistan Özerk Cumhuriyeti, Doğu Avrupa Ovası'nın doğu bölgesinde Kana ve İdil nehirlerinin birleştiği yerde kurulmuş 67 836 km2 yüzölçümüne sahip bir Türk Cumhuriyeti'dir.

Tararistan sınırının kuzey-güney arası 290 km, doğu-batı arası 460 km'dir. Batısında Çuvaşistan, doğusunda Başkurdistan olmak üzere iki kardeş Türk cumhuniyeti ile komşudur. Kuzeybatısında Mari Cumhuriyeti, kuzeyinde Kirov Bölgesi, kuzeydoğuda (Jdmurt Cumhuriyeti, güneydoğusunda Orenburg Bölgesi, güneyinde ise Şamara ve Simbir (ülganoöqvsk) bölgeleriyle komşudur.

Başkenti Kazan'dır.

Tataristan'ın başkenti olan Kazan (nüfusu 1,1 milyon), 13. asırda kurulmuş bir Tatar kentidir. 15. ve 16. yüzyıllarda Altın-Ordu Devleti'nin başkenti olmuştur. 1552 yılında Korkunç İvan tarafında alınarak kültür asimilasyonu uygulanmaya başlanmıştır. Ancak kültürel geleneklerine sıkıca bağlı olan Tatarlar, Rusların asimilasyon politikasını içlerine sindirememişlerdir. Rusçanın yanında ana dilleri olan Türkçeyi de konuşurlar.

Kazan'da geleneksel Türk kültürünü görmek mümkündür. Burada 18. yüzyılda yapılmış camiler de vardır. Birçok sanayi tesislerinin olduğu Kazan, sadece bir sanayi kenti değil aynı zamanda bir eğitim-öğretim merkezidir, ünlü Rus yazarı Leo Tolstoy, burada eğitim görmüştür.

Doğu Avrupa Ovasının bir uzantısı üzerinde yer alan Tataristan Cumhuriyeti topraklarının ortalama yüksekliği 200 m, en yüksek tepe 367 m en alçak yeri ise İdil nehri kenarında 35 m civarındadır, ülkede petrol ve doğal gaz yatakları vardır. Derinde olan linyit yatakları ise henüz işletilmemektedir. Karasal iklim koşullarına sahip olup kışlar soğuk ve yazlar sıcak geçer. Yıllık ortalama yağış miktarı 430-500 mm, ortalama buharlaşma 550-570 mm dolayında olup yarı nemli karasal iklim koşulları egemendir. Yağışların büyük bölümü yaz ve sonbahar mevsiminde düşer, ülkenin önemli akarsuyu İdil ve Kama'dır. Ülke topraklarınır üçte biri verimlidir. Tarıma uygun çernezyom toprakları, İdil ve Kama nehirleri boyunca yer alır.

Tataristan'da halkın % 74'ü (2,7 milyon) kentlende yaşar. Kent nüfusunun en yüksek olduğu ülkedir. Nitekim. BDT'daki kent nüfusu % 66, Türk cumhuriyetlerinde ise % 50'ye yakındır. Bu durum, Tataristan'da sanayileşmenin ileri boyutta olduğunu gösterir. Tataristan'da 3270 köy vardır. Önemli kentleri, Kazan, Elmet, Çallı ve Tüben Kama'dır. Son yıllarda kırsal nüfusu gittikçe azalmaktadır. 700 köy haritadan silinmiştir.

Tatar nüfusun % 48'e yakını kentlerde, % 66'sı ise kırsal alanlardadır. Nüfusun % 60'e yakınını çalıbabilir nüfus oluşturur.
Tataristan'daki millî gelirin % 53,3'ü sanayiden, % 20,2'si tarımdan diğeri ise hizmet sektöründen sağlanır. Sanayi alanındaki yatırımlar gittikçe artmaktadır.

Tataristan'In önemli gelir kaynaklarını petrol, doğal gaz ve elektrik enerjisi oluşturur. 1990'da 35 milyon ton ham petrol, 1,3 milyar nrr doğal gaz ve 36,5 milyar kws elektrik üretilmiştir. Elektrik enerjisinin büyük bölümü termik santrallerden sağlanır, üretilen petrolün tamamına yakını, eletrik enerjisinin üçte bir kadarı dışarıya gitmektedir, ülke topraklarının üçte ikisi tarıma elverişlidir, hayvancılık da gelişmiştir. ülkede sanayi teknolojisinin geliştirilmesine çalışılmaktadır.