Genel olarak dağlık bir plato üzerinde olan Sivas ilinin ortama yüksekliği 1.275 metredir. İl alanının % 47,6'sı platolarla, % 46,2'si dağlarla ve % 6,2'si ovalarla kaplıdır.
İl alanı coğrafi olarak kuzeyden Kelkit Vadisi ve Yamadağı, güneyden Kulmaç Dağları ve Tahtalı Dağlarının uzantıları ile Hazanlı Dağı, batıdan Karababa, Ak Dağları ve İncebel Dağları gibi doğal sınırlarla çevrilidir. Sivas'ın kuzey, doğu ve güneyinde düzenli sıralar oluşturan dağların başlıcalar; yükseltisi 3,050 metreye ulaşan Köse dağları, 3,015 metre yükseltili Kızıldağ, 2,082 metre Beydağı, 2,688 metre Gürlevik Dağı ve 2,631 metre yükseltili Akdağlardır.
İlin en önemli ve uzun vadisi Kızılırmak vadisi olup, doğuda İmranlı sınırları içinde başlar ve batıda Kızılırmak'ın il topraklarını terk ettiği deveboynu denilen yerde sona erer. Diğer önemli vadiler ise Kelkit çayı vadisi ve Çaltı Çayı vadisidir. İlin en önemli akarsuyu Sivas içersindeki uzunluğu 250 km, ortalama debisi 60 m3/sn olan ve Türkiye'nin en uzun ırmağı olan (1,355 km) Kızılırmak'tır. Diğer önemli akarsularıysa; ortalama debisi 55 m3/sn olan Yeşilırmak ve bu ırmağın en büyük kolları olan Kelkit Çayı, Tozanlı Çayı, Çaltı Çayı ve Tohma Çaylarıyla, Kızılırmak?ın il içindeki en büyük kolu olan Yıldız Irmağıdır.
İlin önemli gölleri ise; Tödürge Gölü, Hafik Gölü, Lota Gölü ve Gürün Gökpınar Gölü?dür. Bu göller alttan kaynayan sularla beslenmektedir. Hafik Gölü 1 km2 ye yaklaşan yüzeyiyle en büyük göl durumundadır. Gökpınar Gölü ise suyun berraklığı, tabii güzelliği ve içindeki alabalığı ile ilin beğenilen turistik bölgelerinden biridir.
Sivas'ta platolar en önemli yeryüzü şeklini oluşturmaktadır. İlin en önemli platosu; Gemerek - Şarkışla sınırından başlayarak Kangal ilçe topraklarının büyük kısmını içine alan ve yükseltisi 1.500 - 2.100 metre arasında değişen Uzunyayla'dır. İç Anadolu'nun karasal iklim kuşağı içinde kalan yaylanın doğal bitki örtüsünü seyrek çayır otları oluşturmaktadır. İlin kuzey yarısında ise Mereküm Platosu geniş düzlükler oluşmaktadır. Bu platonun kimi kesimlerinde orman kalıntısına rastlanılmakla birlikte genellikle çıplak olup, Uzunyayla?ya göre zengin olan otlaklar hayvancılık için daha elverişli bir ortam yaratmaktadır. Her iki platoda da tarım çok sınırlıdır.
İklim Özellikleri ve Bitki Örtüsü: Sivas il topraklarının Kızılırmak Havzasına giren bölümünde karasal iklim, Yeşilırmak Havzası'na giren bölümünde Karadeniz ardı iklimi, Fırat Havzasına giren bölümünde ise Doğu Anadolu iklimi hâkimdir. Kışları soğuk ve sert olup, genelde bol kar yağışı görülmektedir. Yazları ise sıcak ve kurak olup, ilkbahar ve sonbahar ayları yağmurlu geçmektedir. Aylık yağış ortalaması 27 - 75,8 mm. civarındadır. Sivas ilinde en sıcak günler Temmuz ve Ağustos aylarında yaşanmaktadır. En yüksek sıcaklık Temmuz ayında 38,3 santigrad derece olmuştur. En soğuk günler ise Ocak ve Şubat aylarında yaşanmaktadır. En düşük sıcaklık 34,6 oC ile Ocak ayında yaşanmıştır. İl merkezine ait meteorolojik parametrelere göre; yıllık ortalama sıcaklık 8,6 derece, yıllık en yüksek sıcaklık ortalaması 27,51 derece, yıllık minimum sıcaklık ortalaması 14,58 derecedir. Günlük en çok yağış miktarı 55 mm, yıllık yağış ortalaması 417 mm, yıllık nispi nem ortalaması % 64, yıllık ortalama yağışlı gün sayısı 110,4, yıllık ortalama donlu gün sayısı 121,7 ve yıllık ortalama karla örtülü gün sayısı 62,2 olmuştur.
Bitki örtüsü: Çoğunlukla bozkır bitki topluluğu hâkimdir. İlin karasal iklim bölgesinde, kısa süreli bitkilere ve orman ağaçlarından oluşan küçük kümelere rastlanmaktadır. Genellikle karaçam, kızılçam ve ardıç, gibi iğnelilerle meşe gibi yapraklı ağaçlardan oluşan bu topluluklar, bir zamanlar yörede mevcut zengin orman örtüsünün son kalıntıları durumundadır. Ancak ilin Karadeniz ikliminden etkilenen Suşehri ve Koyulhisar yörelerinde bitki örtüsü daha canlıdır. Bu yöreler, iğne yapraklı ağaçlardan oluşan zengin ormanlarla kaplıdır. Bu orman örtüsü sürekli yeşil kalan çok çeşitli ve zengin ağaççıklar ile otsu bitkiler tamamlamaktadır.
Zara ilçesi Şerefiye Bucağı çevresi Koyulhisar ormanları kadar olmasa bile, oldukça zengin bir orman bölgesidir. Çoğunlukla Şarkışla ve Yıldızeli sınırları içinde bulunan Akdağlar ormanlık bir bölgedir. Ayrıca Yıldızeli'nin Belcik bucağı, Hafik- İmranlı - Suşehri ilçelerinin kuzey bölgeleri, Zara'nın Bolucan ve Beypınarı bucakları ile Divriği'nin Sincan ve Danişment bucakları çevresinde meşelik geniş alan kaplar. |
Kültürel Yapılar: Sivas Kalesi, Sivas Atatürk Kongre ve Etnografya Müzesi, Hükümet Konağı, Jandarma Binası, Ahi Emir Kümbeti, Ziya Bey Yazma Eserler Kütüphanesi, Güdük Minare, Göğüs Hastanesi - Çevre Kültür Sanat Evi, Kale Camii, Buruciye Medresesi, Çifte Minareli Medrese, Şifaiye Medresesi ve Darüşşifası, Arkeoloji Müzesi, Yarı Açık Cezaevi, Eğri Köprü, İnönü Konağı, Kurşunlu Hamam, Sivas Ulu Camii, Taşhan, Eski Paşa Hamamı, Meydan Hamamı, Mehmet Ali Bey Hamamı, Gök Medrese, Susamışlar Konağı, Akaylar Konağı, Kangal Ağası Konağı v.b gibi görülecek ve gezilecek yerleri bulunmaktadır.
İlçeleri:Yıldızeli; Ozanları, doğal güzellikleri, dokumaları ve otantik kıyafetleriyle ünlüdür. Yıldız Köprüsü, Kemankeş Kara Mustafa Paşa Camii, Hamamı, Şeyh Halil Tekkesi, Pir Sultan Abdal'ın köyü olan Bonoz'daki tarihi türbe ve Eski Cumhuriyet İlkokulu binası ilçede görülecek ve tarihi yerlerdir.
Şarkışla; Âşık Veysel'in memleketidir. Sivrialan köyünde evi restore edilmiş, müze haline getirilmiştir. Ortaköy - Ortabucak ve Alaman çermiği gezilecek yerlerdir.
Gemerek; Doğal Güzellikleri; Sızır Şelalesi, Sızır Ormanları ve zümrüt gibi yaylaları meşhur bir ilçedir. Gemerek Merkez Camii, Yeni çubuk Köprüsü, Dendil Mağaraları ve Çepni Kilisesi önemli gezilecek yerlerdir. Aslanbey Konağı, Niyazi Bozbek Evi, Ömer Ünalmış Evi, Rıfat Bey Konağı, Ehmaloğlu Konağı, Maşat Çeşmesi, Hacı Kürdün Konağı ve Cadıoğlu Konağı görülmeye değer yerlerdir.
Altınyayla; Tarihi köy odaları, konakları, Hititlerden kalma Sarissa Şehri kalıntıları, halısı, kilimi, diğer dokuma ürünleri, yaşayan gelenekleri, otantik kıyafetleri ve zengin mutfağıyla meşhur bir ilçedir. Sarissa, Altınyayla Merkez Camii, Subaşıların Konağı, Büyük Pınar, İsmailağa Konağı, Ali Efendi'nin Konağı, Kale beldesindeki Toprak Kale, Taşkale ve Hacı Ağa?nın Konağı başlıca görülecek yerlerdir. Ayrıca ilçe köylerinde çok sayıda mum şekilli ve oyma tavanlı tarihi köy odaları mevcuttur.
Akıncılar; Kavunu, lezzetli sebzeleri, yaylaları ve diğer doğal güzellikleriyle meşhur bir ilçedir. Sultan Süleyman Çeşmesi, Kamil Ağa Konağı ve Hatipoğlu Camii ziyaret edilebilinir.
Gölova; Baraj Gölü, yaylaları, Çobanbaba Türbesi, Kara Yakup Ziyareti, Eski Cumhuriyet Okulu Binası görülecek yerlerdir.
Hafik; Eski Koçhisar Mektebi, Hükümet Konağı, Manastır Binası, Vahap İmeryüz Evi, Sandıkçı Evi ve Eski Tekel Binası başlıca tarihi eserlerdir. Tuzhisar Kilisesi, Düzyayla Kilisesi, Günyamaç Kilisesi ve Gökdin Kilisesi tarihi yapılardır. Tarihi Kalemköy Mağaraları, Durulmuş / Deliktepe Höyüğü ve Mağarası, Yarhisar / Ambarkaya Mağaraları, Çimenyenice / Köroğlu Mağarası ve Dışkapı / Kenkürük Mağaraları ilginç mekânlardır. Hafik, Lota, Kurugöl, Kemis gölleri, Hanzar Bataklığı, Gözbaşı Suyu, Vaksa Gölü, Çimenyenice Gölü, Akgöl, Karagöl, Taşlıgöl, Bezirci Gölü ve Sarıkaya Gölü başlıca doğal göllerdir.
Gürlevük, Tekeli ve Dumanlı Dağları ilçenin gezilip görülecek dağlarıdır.
Zara; Çarşı Camii, Sami Paşa Konağı, Halil İşözen Konağı, Nufların Konağı, Zara Şehitliği ve Büyük Hamam tarihi eserler bulunmaktadır. Tödürge Gölü, Kaz Gölü, Çermik Gölü, Sülük Gölü, Kız Gölü, Şerefiye Yaylaları, Kızılırmak, Acısu ve Habeş Çayı görülecek yerlerdir.
Suşehri; İlçe merkezinde Şerif Tezel Evi, Eski Gazino Binası, Süleyman Ağa Konağı, Hayri Bey Konağı başlıca görülecek yerlerdir. İlçe merkezi dışında Kılıçkaya Barajı, Çamlıgözü Barajı, Kelkit Vadisi, Karataş, Soğan ovası ve Tatar yaylası gezilecek yerlerdir.
Doğanşar; Dipsizgöl ve Şelalesi, Asmalı Dağı, Tekeli Dağı, Yeniyayla, Belbaşı ve Göl yaylası gezilip, görülecek yerlerdir. Yayla kültürünün çok yaygın olduğu ilçede Kızılderili çadırlarını hatırlatan yöreye has sivri çadırlar kullanılmaktadır.
Koyulhisar; Eğriçimen, Kengercik, Arpacık, Kalınpınar, Topalan ve Sarıçiçek yaylaları, ilçe kuzeyini kaplayan ormanlık alan gezip görmek, yürüyüş ve doğa sporları yapmak için bir benzeri olmayan yerlerdir.
İmranlı; İlçe merkezinde, Eski Cumhuriyet İlkokul Binası, Hamdi Atillasoy Evi, Merkez Camii, Ali Bey Konağı ve Kazan Kardeşler Konağı görülebilinir. Kızıldağ, Kızılırmak kenarındaki mesireler ve Koyunkaya mesiresi önemli gezilecek yerlerdir.
Divriği; Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası arasına alınmıştır. Zengin mutfak kültürüne sahip yörenin "Divriği Pilavı" ünlüdür.
Kangal; Kangal Köpeği, Balıklı Kaplıcası, Kangal Koyunu, Türküleri, Âşık Ruhsati'si, buğdayı ve zengin kültürü ile meşhur bir ilçedir. Alacahan Kervansarayı, Alacahan Camii, Halil Rıfat Paşa Köprüsü ve Samut Baba Türbesi ilçenin görülecek tarihi eserleridir.
Gürün; Alabalığı, Cevizi, Elması, Dutu, Dut Pekmezi, Ekşili Köftesi, Konakları, Gökpınar Gölü, Şuğul Vadisi ve Şalı ile meşhurdur.
Ulaş; Tecer Dağı, Doğal Gölleri, Zengin Kültürü, türküleri ve halk kahramanı Mihrali Bey'i ile ünlüdür.
Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası; Mengücek oğullarından hükümdar Süleyman Şah oğlu Ahmed Şah tarafından 1228 yılında yaptırılmıştır. Mimarı Ahlâtlı Hürrem Şah?tır. 18. yüzyıl da medrese haline getirilmiştir.
Kangal Balıklı Kaplıca; Kavak deresi Vadisi'ne doğru 13 km gidildiğinde "doktor balıklarla" ünlü kaplıcaya ulaşılır. Dişleri olmayan bu balıklar 36 - 37 derece sıcaklıktaki suyun yumuşattığı kabarık yara kabuklarını kopararak deriye kaplıca suyunun etki etmesini sağlamaktadır.
Geleneksel Kültür;
Hamam kültürü ve Sivas Hamamları, El Sanatları; Sivas Halısı, Ağızlık ve Kalem Yapımcılığı, Bakırcılık, Bıçak Yapımcılığı, Gümüş İşçiliği yapılmaktadır.
Sözlü Kültür; Asırlar boyunca şekillenmiş Sivas kültürünün önemli parçasını türküler oluşturur. Nice büyük ozan, şairi bağrından çıkaran topraklar, ülkemizin değerlerinden olan türkülerimiz için bir başkenttir. |
