Siirt
|
Doğal Yapı: Akarsu vadileriyle derin biçimde parçalanmış olan Siirt topraklarının yükseltisi genellikle doğudan batıya doğru gittikçe azalır. Kuzey de Güneydoğu Toroslar, doğuda İncebel Dağı ve Herakol Dağı, güneyde Cudi, Çerrand ve Raman dağları vardır.
Tüm su kaynakları Dicle Irmağı aracılığı ile Basra Körfezine ulaşır. Batman Çayı, Garzan Çayı ve Botan Çayı başlıca akarsulardır. En bol suyu olan Botan Çayıdır.
Siirt ili yazları sıcak ve kurak, kışları da soğuk ve yağışlı geçtiği bir kara ikliminin etkisi altındadır. Yazın 43 derece, kışın ise - 20 derece sıcaklık ta olur. Orman varlığı açısından Siirt ülkemizin en yoksul ilidir. Dağlık alanlarda bazı kesimlerinde cılız çalı ve meşe topluluklarına rastlanır. Siirt ilinde doğal bitki örtüsü genellikle bozkırlardan oluşur. |
Tarihçesi: İ.Ö 3 binlerde Hurilerin yurduydu, İ.Ö 2. yüzyılda Partlar ve sonradan Roma İmparatorluğu'nun etkisi altına girdi. İ.S 5. yüzyılda Sasanilerin, İ.S 7. yüzyılda Arapların eline geçti. Daha sonra Bizans yönetiminde kalan yöreye 12. yüzyılda Artuklular yerleşti. 13. yüzyılda Moğol işgali yaşadı. Karakoyunlular ve Akkoyunlular tarafından yönetilen Siirt, 1514 yılında Çaldıran Savaşı'nı kazanan Yavuz Sultan Selim tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. 19. yüzyıl sonlarında kuzeydeki küçük bir bölümü Bitlis vilayetinin Muş sancağına, büyük bölümü ise aynı vilayetin Siirt sancağına bağlı olan yöre, Cumhuriyetin ilanından sonra il yapıldı.
İlçeleri: Aydınlar, Baykan, Eruh, Kurtalan, Pervari ve Şirvan
İlgi Çekici Yerler: Billoris ve Hista kaplıcaları; Derzin Kalesi, Siirt Ulu Camii. Çarşı ( Asakir) ve Cumhuriyet camileri. Nasrettin ve Çarpiran (Dört Ulular) köprüleri. İbrahim Hakkı, Sultan Memduh ve Veysel Karani Türbeleri.
Ekonomi: 1985'te il halkının yüzde 55'i kırsal kesimde yaşamaktayken, Batman ve Şırnak'ın ayrı birer il olmasından sonra bu oran yüzde 65 olarak saptanmıştır. Bu iki ilin kurulmasından önce Siirt il ekonomisinde sanayi önemli bir paya sahipken günümüzde tarım daha ağırlık kazanmıştır. Siirt ilinde yaşayanlar için hayvancılık önemli bir gelir kaynağıdır. Göçer aşiretler çok sayıda koyun ve Ankara keçisi yetiştirir. Kışı fazla soğuk olmayan kuytu vadilerde geçiren bu aşiretler yazın sürülerini dağlık alanlardaki yüksek yaylalara çıkararak otlatırlar. Elde edilen süt peynir üretiminde kullanılır. Süt dışında öteki hayvansal ürünler yün, kıl, tiftik ve deridir. Siirt ilinde arıcılık da önemli gelir kaynağıdır. Pervari balı Türkiye çapında ünlüdür.
Siirt ilinde yetiştirilen başlıca bitkisel ürünler buğday, arpa, mercimek ve üzümdür. Sebze ve meyve yetiştiriciliğinin de yapıldığı ilde, kısa adı GAP olan sulama tesislerinin tamamlanmasından sonra önemli artış olması beklenmektedir. Siirt yöresinin tanıtıcı ürünlerinden biri de Gaziantep'te yetişen daha iri taneli olan Antep fıstığıdır.
Toplum ve Kültür: Osmanlı döneminde halkı Kürtler, Ermeniler, Araplar, Süryaniler ve Yezidilerden oluşan Siirt, tarihsel nedenlerle Arap kültüründen oldukça etkilenmiş bir yöredir.
19. yüzyılın sonlarında yörede medreseler olduğu gibi Hıristiyan okullarda vardı.
1944 yılında demiryolunun Kurtalan'a gelişi ve 1940'ta yörede petrole rastlanıp 1956'da Batman Rafinerisinin tam kapasiteyle çalışmaya başlamasından sonra kentleşme yaygınlaştı. Ama toplumsal yaşamda aşiret ve şeyhlik ilişkileri hala ağırlığını korumaktadır. Siirt yöresine özgü başlıca geleneksel el sanatları bakırcılık ve dokumacılıktır. Güğüm, tencere, kazan ve tas gibi bakır eşya yapımı giderek azalmaktadır. Yörenin başlıca dokumacılık ürünü Siirt battaniyesidir. Bu battaniyeler, Güneydoğu Anadolu Bölgesinin doğu kesiminde yetiştirilen kahverengi ve siyah Ankara keçisinden elde edilen tiftiklerden dokunur. |
Yerel Etkinlikler:
Nevruz Bayramı:
Tarihçesi: Orta Asya'da yaşayan Türkler, Anadolu Türkleri ve İranlıların yılbaşı olarak kabul ettikleri güne Nevruz adı verilir ki yeni gün anlamına gelir. Farsça Nev (yeni), Ruz (gün) kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Gece ve gündüzün eşit olduğu Miladi 22 Mart, Rumi 9 Mart gününe rastlamaktadır. Nevruz-i Sultani, Sultan Nevruz, Sultan Navrız, Navrız, Mart Dokuzu gibi adlarla da anılmaktadır. Nevruz İranlılara mal edilmekte ise de Oniki Hayvanlı Türk Takviminde görüldüğü üzere Türklerde de çok eskiden beri bilinmekte ve törenlerle kutlanmaktadır. Türklerde Nevruz hakkında başlıca rivayet, bugünün bir kurtuluş günü olarak kabul edilmesidir. Yani Ergenokon'dan çıkıştır. İşte bu nedenle bugün Türklerde Nevruz, yeni yılın başlangıcı olarak kabul edilmiş ve günümüze kadar bayramlarla kutlana gelmiştir. |
Orta Asya'daki Türk topluluklarda Azeri, Kazak, Kırgız, Türken, Özbek Tatar, Uygur Türkleri, Anadolu Türkler ve Balkan Türkleri Nevruz geleneğini canlı olarak günümüze kadar yaşatmışlardır.
Amacı: Nevruz-Yenigün yeniden canlanmaya başlayan doğanını insanlara sunduğu bolluk, dirilik gönlümüzde yarattığı sevgi, kardeşlik. Paylaşma, barış ve dostluk duygularını pekiştirmektir.
Tarihi: 21 MART 1 gün
Düzenleyen Kuruluş: Siirt Valiliği (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Etkinliğin Adı: Hıdrellez Kültür Bahar Bayramı
Tarihçesi: Hızır ve İlyas kelimelerinin birleşmesinden meydana gelen Hıdrellez, resmi ve dini bayramlardan olmamasına rağmen halk arasında bir gün niteliğini korumakta, bahar bayramı olarak kutlanmaktadır. Yaygın inançlara göre Hızır ve İlyas bir araya geldiği gün olduğu inancıyla, kışın sona erip yaz mevsiminin başlama günü olarak kabul edilen Hıdrellez, doğrudan doğruya baharın gelmesi ile ilgilidir.
Amacı: Ülkemizde Hıdrellez hazırlıkları 6 Mayıs tarihinden bir hafta ya da bir gün önceden başlar. Bir hafta öncesinden yapılan hazırlıkların önemli bir bölümünü ev ve çevre temizliği oluşturur. Arife olarak adlandırılan 5 Mayıs tarihinde Hıdrellez günü yenilecek yemekler pişirilir. Gerekli malzemeler satın alınır. (Kurban kesilecekse ortaklaşa koyun, kuzu vb. alınması) Bayramlık giysiler hazırlanır, vücut temizliği yapılır. Bütün bu hazırlıkların temelinde Hızır'ın kendi evlerine de uğrayacağı inancı vardır.
Tarihi: Mayıs ayı 1 gün
Düzenleyen Kuruluş: Siirt Valiliği ( İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Etkinliğin Adı: Mahalli Yumurta Bayramı
Tarihçesi: Her yıl Mayıs ayında kutlanan bu yöresel bayram nedeniyle, bütün evlerde yumurta kaynatılır. Nişanlı ve yeni evlilere 100 ile 500 arasında yumurta gönderilir. Kurulan bayram yerinde çeşitli renklere boyanmış yumurtalar tokuşturulur. Bir araya gelen erkekler çeşitli oyunlar oynar. Uzun atlama ve koşu (Şakulu-Zemce) müsabakaları yapılır. Mahalli Yumurta Bayramı oynama yeri Sabahları Tınaz Tepe (Sor Mevkiinde) ikindi vaktinde Zeynebül Mahaddisenin bulunduğu mevkiinde yapılırdı.
Amacı: Unutulmaya yüz tutmuş mahalli örf ve adetlerin yeniden canlandırılması ve halkın ilgisinin artırılması.
Tarihi: Mayıs Ayı'nın ikinci haftası - 1 Gün
Düzenleyen Kuruluş: Siirt Valiliği (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Etkinliği Adı: İbrahim Hakkı Hz. Anma.
Tarihçesi :İbrahim Hakkı Hz. İlmi konularını araştırmak ve tanıtmak üzere 1976 tarihinden beri kutlamalar düzenlenmektedir.
Amacı: İbrahim Hakkı Hz. Tanıtmak ve inanç turizmini geliştirmek.
Tarihi: 14-22 Eylül 1 Hafta
Düzenleyen Kuruluş: Siirt Valiliği (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü) (Aydınlar Kaymakamlığı)
Etkinliğin Adı: Yamaç paraşütü
Tarihçesi: Gençlerimize Dağ ve Doğa Sporlarını sevdirmek amacıyla 2001 yılından beri gerçekleştirmektedir.
Amacı: İnsanlarımızı yamaç paraşütü sporunu çeşitli nedenlerle yaparlar. İyi bir pilot olup yarışmalara katılabilmek, uçmaya karşı duyulan özlem, Kendine güveni arttırmak, yükseklik korkusunu yenebilmek, doğayla daha iyi bütünleşmek, hobi, havacılığa olan tutku, yeni bir şeyler yapabilme bu nedenlerin başında yer alır. Amaç ne olursa olsun bu sporu emniyetli yapabilmenin ve geliştirmenin en iyi yolu her uçuşta yeni şeyler öğrenmektir.
Tarihi: Haziran - Temmuz ayları
Düzenleyen Kuruluş: Siirt Valiliği (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Etkinliğin Adı: Rafting (Su Sporları)
Tarihçesi: Gençlerimize su sporlarını sevdirmek amacıyla 2001 yılından beri gerçekleştirmektedir.
Amacı: Akarsu sporları turizmine yönelik potansiyelin geliştirilmesi ve geniş kitlelere hitap edecek şekilde tanıtımının sağlanması.
Tarihi: Mayıs- Haziran ayları
Düzenleyen Kuruluş: Siirt Valiliği (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü)
Etkinliği Adı: Veysel Karani Hazretleri Anma.
Tarihçesi: Veysel Karani Hz. İlmi konularını araştırmak ve Anne Sevgisini gençlere tanıtmak amacıyla 1977 tarihinden beri kutlamalar düzenlenmektedir.
Amacı: Veysel Karani Türbesi, tarihi bir özelliği olmamasına karşın birçok yerli ve yabancının ilgisini çekmektedir. (Özellikle Arap ülkeleri: İran, Irak, Suudi Arabistan) Türbenin ana yola yakın olması Seyahat halinde olan Vatandaşların uğrak yeri yapmak ve tüm dünyaya tanıtmak.
Tarihi: 16 Mayıs-04 Haziran
Düzenleyen Kuruluş: Siirt Valiliği (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü) (Baykan Kaymakamlığı)
Etkinliğin Adı: Mahalli Cigor Bayramı
Tarihçesi: Mahalli bayramların başında gelen Cigor, Mart ayının ikinci haftasında başlar, 3 gün devam eder. Bir zamanlar bölgede yaşayan Hıristiyanlara göre nazire olarak kullanılan Cigor'un Arapça gegir, gıcık (kızdırma) kelimesinden türemiş olabileceği veya baharla birlikte insanların çevreye çıkmaları anlamında "Çık gör" olabileceği düşünülmektedir. İlk günde erkekler, diğer günlerde de kadınlar ayrı ayrı tepelere gezilecek yerlere giderler. Özellikle Botan Nehri kenarında bulunan Rasulhacer (Taşbaşı) Mağaraları'na gidilir. Burada, ilkbaharın müjdecisi olan, nergiz çiçeklerini toplarlar. Günün özel yemekleri olan Bunbar, cokat, pekmez tatlısı, rayoşu meketip ve mevsim meyvelerini beraberinde getiren halk, akşama kadar burada eğlenir. Bu bayram dolayısıyla nişanlı kız ve evli kadınlara hediyeler gönderilir. Aynı gece damlarda "Suke" denilen meşaleler yakılarak baş üzerinde dakikalarca çevrilir. Mevsim şartları el vermediği zamanlar bu törenler, evlerde yapılmaktadır.
Amacı: Unutulmaya yüz tutmuş mahalli örf ve adetlerin yeniden canlandırılması ve halkın ilgisinin artırılması.
Tarihi: Mart Ayı'nın ikinci haftası - 3 Gün
Düzenleyen Kuruluş: Siirt Valiliği (İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü) |
|
|