İlçeler: Adapazarı(Merkez), Akyazı, Ferizli, Geyve, Hendek, Karapürçek, Karasu, Kaynarca, Kocaali, Pamukova, Sapanca, Söğütlü ve Taraklı.



İlgi Çekici Yerler: Sapanca gölü kıyıları; Karasu ve Kocaali deniz sahili ve plajları. Hasan Dağı ve Poyrazlar Gölü orman içi dinlenme yerleri.



Orhan Gazi, Yunus Paşa (Geyve Ulu Camii), Şeyh Müslihiddin ve Rüstem Paşa Camiler; Orhan Gazi Zaviyesi; Elvan Bey İmareti; Sakarya Köprüsü ve Beşköprü (Jüstinyen Köprüsü).

İl Merkezi Adapazarı: İlk yerleşim yerinin 14. yüzyılda bu yöreyi Osmanlı topraklarına katan Konur Alp tarafından, bugün kentin bulunduğu yerde kurulduğu bilinmektedir. Tığcılar adıyla anılan bu köy, yörenin alışveriş merkezi olan bir pazaryeri olarak gelişti. Daha sonra çevresinde yer alan Yağcılar, Semerciler ve Hasırcılar adlı köylerle bütünleşerek büyüyen yerleşme, 17. yüzyılda Ada ve Ada nahiyesi, 19. yüzyıl ortalarında Adaköy, daha sonra da Adapazarı adıyla anıldı. Bu biçimde adlandırılmasının nedeni, kurulduğu yerin Sapanca Gölü'nün fazla sularını boşaltan Çark Suyu ile Sakarya Irmağı arasında kalması nedeniyle bir adayı andırmasıydı. 19. yüzyıl sonunda demiryoluyla ulaşım olanağına kavuşan Adapazarı, çevresindeki zengin tarımsal alandan gelen ürünlerin pazarlandığı önemli bir ticaret merkezi olmasına karşın, 20. yüzyılın başında da kasaba görünümünü korudu.



1950'lerde sanayi tesislerinin kurulması ve il merkezi yapılması Adapazarı'nda kentleşmeyi başlattı. Kent 1970'ten sonra, güneyinden geçen E-5 Karayolu'nun kenarına kadar gelişti. Kentte hızla yaygınlaşan sanayi kuruluşlarının atıkları Sakarya Irmağı ile Çark Suyu'nu önemli ölçüde kirletmektedir. Kent, Arifiye İstasyonu'nda ayrılan bir hatla Haydarpaşa- Eskişehir demiryoluna bağlanır.



Adapazarı ile Haydarpaşa arasında her gün düzenli olarak tren seferleri yapılır.



Doğa Turizmi: Deniz, kum, güneş turizminin gelişimini tamamlamasının ardından tüm dünyada doğal kaynaklar üzerinde gerçekleşen turizm önemini arttırmıştır. Sakarya İli sahip olduğu doğal güzellikler ve İstanbul-Ankara'ya olan yakınlığı ile büyük avantaj sağlamaktadır.



Sakarya ili iklimin toprak yapısının kendisine verdiği avantajlar sayesinde çok zengin florasını insanların rehabilitasyonuna sunmaktadır. İlin zengin florası içinde geniş yapraklı ağaçlardan; meşe, kayın, gürgen, kestane, kızılağaç, kavak, dişbudak, ıhlamur, huş, akça ağaç ve çınar,
iğne yapraklı ağaçlardan; sarıçam, kızılçam, karaçam, fıstık çamı, göknar, ladin, sedir, ardıç, selvi türleri ile onlarca değişik bitki türleri bulunmaktadır.



Flora Turizmi: Günümüzün stresli kent yaşamı, insanları doğaya çağırmakta, mutluluğun ilacı artık yeşil reçetelerde değil, yeşilin bizzat kendisinde aranmaktadır. Bu reçeteye ulaşabilmek için küçük kaçamaklar yapmak gereklidir. Bu küçük kaçamaklar beraberinde "flora Turizmi"ni getirir.




"Flora turizmi" olarak adlandırılan turizm çeşidi ise; günü birlik geziler, doğa yürüyüşleri ve piknikler ile başlayıp, doğayı tanımak, gördüğü bitkileri incelemek, yeşilin içerisine karışarak doğadan alacağı bir numune bitkiyi kendi yaşam mekânlarına katmayı kapsar. Sakarya İli, iklimin, toprak yapısının kendisine verdiği avantajlar sayesinde çok zengin florasını insanların rehabilitasyonuna sunmaktadır.



Sakarya İli'nin zengin florası içinde, geniş yapraklı ağaçlardan; meşe, kayın, gürgen, kestane, kızılağaç, kavak, dişbudak, ıhlamur, huş, akça ağaç ve çınar, iğne yapraklı ağaçlardan; sarıçam, kızılçam, karaçam, fıstık çamı, göknar, ladin, sedir, ardıç, selvi türleri ile onlarca değişik süs bitkisi bulunmaktadır.



Flora turizmi konusunda Sapanca İlçesi, biraz daha ön plana çıkmaktadır. İlçede 150 kadar süs bitkisi üretimi yapan küçük ve orta ölçekli işletme mevcuttur. Dış ve iç mekân süslemesinde kullanılmak üzere üretilip satışa sunulan süs bitkileri genel olarak; kent peyzajları (kent meydanları, parklar v.b), konutların çevre düzenlemeleri (bahçe, villa, site bahçelerinin tasarımları), konaklama ve yeme-içme tesislerinin, spor komplekslerinin tasarımları, karayolları ve diğer yol kenarlarının düzenlenmesinde, diğer turistik mekanların dış ve iç düzenlemelerinde kullanılmaktadır.



Sakarya İli'ne gelen ziyaretçiler gezip görmenin, yemenin içmenin yanında doğal ortamında görüp dokunduğu, kokladığı, ağaç ve süs bitkisini alıp yaşadığı mekânlara taşıyabilme fırsatını bulmaktadırlar.

Kültür:

Sakarya Müzesi: 1910 - 1915 yılları arasında inşa edilen ve 1922 yılında Atatürk'ün annesi ile buluştuğu ve 5 gün kaldığı bu ev 1983 yılında Kültür Bakanlığında aslına uygun bir şekilde müze binası olarak yeniden inşa edilmiştir. Müzede 167 adedi Etnografik, 40 adedi de arkeolojik olmak üzere 207 adet eser teşhire konulmuş olup 103 adedi ulu önder Atatürk'e aittir.


Diğer eserler tarih öncesi Çağlar ile Roma ve Bizans dönemlerine ait arkeolojik ve Osmanlı Cumhuriyet dönemlerine ait Etnografik eserlerdir. Bunlar arasında yassı el baltaları, pişmiş toprak kaplar, koku ve gözyaşı şişeleri ile madeni ve cam eşyaları yer almaktadır. Yine, Osmanlı dönemi ateşli eve kesici silahlar, bakır eşyalar mühürler ve el işlemeleri de ziyaretçilerin ilgisine sunulmuştur.

Müzenin bahçesinde Sakarya il sınırları içerisinde bulunan Roma ve Bizans dönemine ait mimarı parçalar, mezar taşları, sunaklar, yazıtlı taşlar, pişmiş toprak erzak küpü ve sütun kaideleri sergilenmektedir.



Deprem Müzesi: Sakarya, Merkez, Cumhuriyet Mahallesi kavaklar caddesinde yer alan Deprem Müzesi 450 m²'lik kullanım alanına sahiptir.



Sergi Standları, kafeterya ve Sinevizyon salonu bulunan müzede; Adapazarı'n da meydana gelen 1967 ve 1999 yılı depremlerine ilişkin deprem
öncesi ve sonrası fotoğraflar ile suni deprem yaratan titreşimli elektronik bir stant, depremde yıkılan binaların yapım tekniği ile ilgili inşaat malzemeleri ve sismograf ile depremle alakalı diğer unsurlar sergilenmektedir.




Binanın mimarisi ve iç düzenlemesi tamamen fotoğraf, tablo, resim ve bu gibi malzemelerin sergilenebileceği bir sanat galerisi şeklinde inşa edilmiştir. Bölgenin birinci derece deprem kuşağında kalması nedeni ile İlimizde meydana gelen depremler öncesi ve sonrasını belgelemek, "deprem olgusunu" sürekli ve sıcak tutabilmek amacı ile 2000 yılında yapımına başlanan deprem müzesi 2004 yılında ziyarete açılmıştır.



Kıyı Turizmi:

Karasu: 20 kilometre uzunluğunda geniş bir kumsala sahip olan Karasu sahili romatizmal rahatsızlıklara iyi gelen ince taneli kumu ve temiz suyu ile doğal bir plajdır. Özellikle yaz aylarında hafta sonları serinlemek maksadıyla sahil hattına akın eden ziyaretçileri sayesinde yoğunluk yaşanmaktadır. Bu ziyaretçiler günübirlik geldiği gibi ikinci konutlarda, ilçede bulunan pansiyon ve otellerde de konaklamaktadır.
Sahil hattı boyunca yeme-içme tesisleri, müzikli eğlence yerleri ile yaz akşamları oldukça hareketli geçmektedir.



İlçe'nin turizm potansiyeli olan bir bölgesi de "Bot ağzı" diye bilinen, merkeze yakın Yenimahalle Semti'nde yer alan, Sakarya Nehri'nin Karadeniz'e döküldüğü bölgedir. Özellikle hafta sonu yoğun ziyaretçi çeken bölgede yeme-içme tesisleri, çay bahçeleri mevcuttur. Burada her mevsim taze balık yemek mümkündür.



Kocaali: Karasuya 16 kilometre uzaklıkta bulunan Kocaali İlçesi şifalı kumu, doğal plajı, kolay ulaşımı ile eşsiz bir sahile sahiptir. İlçe özellikle ikinci konutlarıyla il turizmine katkı sağlamaktadır. Kocaali İlçesi'nde bulunan ikinci konutlar Karasu İlçesi'nden farklılık göstermektedir. Karasu'da genellikle çok katlı ikinci konutlar yaygınken, Kocaali İlçesi'nde konutlar tek veya iki katlı ve genellikle siteler halindedir. Bu bölge Sakarya Nehri'nin Karadeniz'e taşıdığı kirlilikten de fazla etkilenmemektedir.


Pansiyonculuğun da yaygın olduğu ilçede yeme-içme tesisleri, müzikli eğlence yerleri Karasu İlçesi'ndeki kadar olmasa da bulunmaktadır.



Sapanca Gölü: göl kıyısında turizm işletme belgeli Sapanca Richmond Oteli'nin plaj tesisleri İl Özel İdaresince Yaptırılan Öz Kum Dinlenme Tesisleri, Belediye Halk Plajı hizmet vermektedir.



Geleneksel Sanatlar:

İnsanoğlunun çağlar boyunca izlediği gelişim süreci incelendiğinde, ortaya çıkan, el sanatlarının hep bir ihtiyacı karşılamak üzere üretildiği sonucuna varılır.



Anadolu topraklarında üretilen el sanatları için de bu durum geçerlidir. Anadolu insanı, yün, pamuk, tiftik, keten gibi hammaddelerden barınağını (çadırını), dolabını (çuvalını), yaygısını, bebeğini taşıyacağı malzemeyi (çarpana) dokumuştur ve dokuduğunu kesip dikerek giysisini yapmıştır. Ahşap, maden, cam, deri, toprak, kemik ve boynuz gibi maddeleri de beceriyle şekillendirip mutfak araçlarını, tarım ve hayvancılıkta kullanacağı aletleri, mobilyasını ve süslerini tasarlayıp üreterek ve ürettiğini kullanarak yaşamını sürdüre gelmiştir.



Bir ulusun kültür değerlerini en iyi yansıtan öğeler olan el sanatları, asırlar boyu toplumların sanat anlayışlarını ve yaşam tarzlarını aktarmada etkin bir rol oynamıştır. Aynı zamanda eğitim, bilim, teknik ve diğer alanlardaki gelişme düzeyi ile el sanatlarındaki gelişim düzeyi paralellik gösterir.



İnsan topluluklarının ürettikleri ürünlerin el sanatları içinde değerlendirilebilmesi için; estetik değerler taşıması, o topluluğun duygu ve düşüncelerini yansıtabilmesi, maddi karşılığı olmadan üretilmiş olması, eser halinde ortaya çıkışından sonra çevresinde bir takım gelenek ve görenekler meydana getirmiş olması gerekir.



Anadolu birçok uygarlığa beşiklik ettiği ve bu uygarlıkların kültür varlıklarını yeni bir sentez içinde sürdürerek her köşesinde yaşatmakta ve bu nedenle Anadolu el sanatlarının kökleri çok eskilere gitmektedir. (Ağaç İşleri Oymacılığı, Kaşıkçılık, Maket Tarihi Taraklı Evleri, Bastonculuk, Semercilik, Süpürgecilik, Çömlekçilik, İşlemeler, Çorap ve Eldivenler )



Sakarya ili Maden ve Enerji Kaynakları: Sakarya ilinin batıdan belirgin bir doğal sınırı yoktur. Sakarya vadisinin Kocaeli platosu ve İzmit Körfezi'nin doğusunda da süren çöküntü alanı, ilin bu bölümüne girer. Sakarya, Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAF) üzerinde bulunan illerimizden birisidir. Bu nedenle il ve çevresi 1. derece deprem bölgesindedir.



Bölgede geçmişten bugüne birçok önemli deprem olmuştur. 17 Ağustos Doğu Marmara Depremi de, Sakarya ve çevresini önemli ölçüde etkilemiştir.


Karasu-Çam dağ'da demirle ilgili yapılan çalışmalarda Ferizli-Akçukur-Yassıgeçit demir sahası tespit edilmiş olup, sahada çok sayıda zuhur bulunmaktadır. Zuhurların toplam rezervi, Karbonatlı cevherde % 13-23 Fe tenörlü 79.000.000 ton ve silisli cevherde ise % 34-39 Fe tenörlü 30.500.000 ton görünür + muhtemel + mümkün rezerv olarak belirlenmiştir. Silisli cevherin iyi kaliteli olan kesimlerinden bir miktar cevher üretilmiştir. Ancak genelde karbonatlı ve düşük tenörlü olması nedeni ile işletilmemektedir.


Yine Karasu-Çam dağ'da kurşun-çinko-bakırla ilgili 30 km2'lik bir alanda 1/10.000 ölçekli detay harita yapılmış ve ekonomik olabilecek bir cevherleşme gözlenmemiştir. Çamdağ bölgesi Pb-Zn bakımından önemli olup, mevcut potansiyelin ortaya çıkarılması gerekmektedir. Gebze- Alaçamdere'de %17.41 Mn, %56,7 SiO2, % 2,7 Fe tenörlü 48.600 ton görünür+ muhtemel+mümkün ve Sakarya-Tahtacık erliği tepede ise %15 Mn tenörlü 20.000 ton mümkün manganez rezervi saptanmıştır.


Karasu-Merkez, İhsaniye ve Kuyumculu sahalarındaki sahil kumlarında yapılan plaser tipi Titanyum çalışmalarının sonucunda TiO2 oranları % 0,5 ile % 1 arasında değişen, toplam 418.674.609 ton görünür + muhtemel + mümkün rezerv tespit edilmiştir. Mermerle ilgili yapılan çalışmalarda 10.000.000 m3 mümkün siyah kristalin kalker rezervi belirlenmiştir.


Sözü edilen metalik maden ve endüstriyel hammadde kaynakları dışında il dâhilinde bilinen jeotermal alanlar Kuzuluk, Taraklı ve Geyve sahalarıdır. Kuzuluk jeotermal alanında 60-84ºC sıcaklığa sahip akışkanın debisi 293 lt/sn olarak tespit edilmiş ve 56,5 MWt termal güce sahip jeotermal enerji ülke ekonomisine kazandırılmıştır.