İlçeler: Ardeşen, Çamlıhemşin, Çayeli, Derepazarı, Fındıklı, Güneysu, Hemşin, İkizdere, İyidere, Kalkandere, Pazar.



İlgi Çekici Yerler: Andon ve Çamlık orman içi dinlenme yerleri; Ayder, Cimil, Çat, Başhemşin, Ovit ve Palovit yaylaları; Ayder kaplıcaları, Andon ve Şimşirli içmeleri; Rize, Çayeli ve Pazar ( Kız Kulesi) kaleleri; Kale-i Bala, İslam Paşa, Gülbahar ve Cafer Paşa camileri.

İl Merkezi: Miletli denizciler tarafından bir ticaret kolonisi olarak kurulan kent, eskiden Rhizios, Rhizus ve Rhiza adlarıyla anılırdı. Kent ilin batı kesiminde, fırtınalara karşı korunaklı bir koyun kıyısında yer alır.

Dar olan kıyı kesimi doldurularak yerleşme alanı genişletilen kentin hemen ardında çay bahçeleri başlar. Kıyı boyunca gelişmesini sürdürün kentten Sarp sınır kapısı ile Hopa'yı Trabzon'a bağlayan Karadeniz kıyı yolu geçer. Kente bir yandan kırsal kesiminden göç olurken, kısıtlı geçim kaynakları nedeniyle kentten de başka kentlere göç olur.



RİZE'DE SANAYİ VE TİCARET:



Güzel ülkemizin Doğu Karadeniz Bölgesinin doğusunda yer alan şirin ilimizin en temel özelliği, tam anlamıyla bir çay kenti olmasıdır. İlin ekonomisine de ticaretine de çay bitkisi ve çay tarımı damgasını vurur.



Rize'de 170 adedi çay üretimi alanında faaliyet göstermektedir. Bu işletmeler, çay işleyen fabrika ve atölyelerdir. Bu 170 adet işletmeden 34 adedi Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğüne bağlı fabrikalardır. Bu fabrikalarda yaklaşık 15.000 kişi istihdam edilmektedir. Ülkemizin çay üretiminin üçte ikisine yakını Rize'de yapılır. İkliminin ılık oluşu ve bol yağış olması nedeniyle Rize çay üretimi için çok elverişlidir. İlde Çay tarımı 1944 yılında başlamış olup, günümüze kadar büyük gelişmeler göstermiştir. Çay tarımı, yörede fabrikaların yapılması ve elde edilen ürünlerin burada işlenmesiyle bölgenin ekonomisine büyük katkı yapmıştır. 40.000 hektarlık çay bahçelerinde yılda ortalama 400.000 ton çay üretimi yapılır.



Çay fabrika ve atölyelerinin dışında bu fabrikaların yedek parçasını üreten, bakım ve onarımını yapan işletmeler, çay paketleme ve ambalaj fabrikaları, un fabrikaları, kereste fabrikaları, döküm fabrikaları, balık unu ve balık yağı fabrikası gibi sanayi kuruluşları İl ekonomisinin temel taşlarıdır.



Rize topraklarının dağlık ormanlık ve çok engebeli olması nedeniyle sürülmeye elverişli olmadığı için kullanılabilen tarım arazisi oldukça azdır. Bu nedenle sebzecilik ve meyvecilik, yöre insanının kendi ihtiyacını karşılayacak ölçüde yapılır. Daha çok mısır, fasulye ve patates, armut, elma, fındık ve mandalina yetiştirilir.



Dünyaca ünlü ve çok az bir ekim alanında yetişen puro tütünü, Rize'nin Pazar ilçesinde yetişir. Puro tütünü bu ilçemize özgü bir endüstri bitkisidir ve Pazar puroların yapımında kullanılır. Puro tütününü diğer tütünlerden ayıran en büyük özellik yapraklarının 1 metre civarında oluşudur. Diğer tütünler gibi kıyılmayan bu tütün, iç sargılık, dış sargılık ve dolguluk olarak üç aşamada kullanılır. İlde çay tarımının yaygınlaşması ile mısır tarımı gerilemiş ve buna bağlı olarak hayvancılık da eski önemini kaybetmiştir. Yine hayvancılık da yöre insanının kendi ihtiyacını karşılayacak ölçüde yapılmaktadır. İlin önemli geçim kaynaklarından biride arıcılıktır. İlimizin birçok bölgesinde arıcılık yapılmaktadır. İlimizin İkizdere İlçesi'ndeki Anzer Yaylasında oldukça küçük sayılabilecek bir alanda yetiştirilen Anzer Balı Dünyaca ünlüdür. Bu bölge dünyada başka herhangi bir yerde bulunmayan ve flora örtüsüne sahiptir. 450-500 değişik türdeki kır çiçeği bulunur ve bunlardan 80-90 tanesi sadece burada yetişir. Bu bölgeden elde edilen balın birçok hastalığa iyi geldiği bilinmektedir. Bu bölgede sınırlı ölçüde üretim yapılabildiği için Ülkemiz ve dışarıdan gelen talepleri karşılamaktan uzaktır.



İlin bir diğer geçim kaynağı da Balıkçılıktır. Rize kıyıları bol ve kaliteli balık potansiyeline sahiptir. Kıyılarında hamsi, kefal, istavrit, palamut, barbunya, kalkan, zargana, izmarit, mezgit, lüfer, kırlangıç, torik, karagöz, tirsi ve levrek gibi kıymetli balıklar bulunur. Son yıllarda Karadeniz' deki kirlenme nedeniyle türlerde azalma görülmektedir. İl 150.000 hektar orman ve 35.000 hektar fundalık alanına sahiptir. Ormanlarda kayın, kızılçam, kestane, kızılağaç, titrek kavak, gürgen, meşe, dişbudak ve çeşitli yabani meyve ağaçları bulunur. Yılda yaklaşık 100.000 m3 sanayi odunu ile 70 ster yakacak odunu üretimi yapılmaktadır.



İl Merkez ve İlçelerinde 6 adet Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi bulunmaktadır. Bunlardan Merkezdekinde 222, Çayeli İlçesindekinde 122, Ardeşen İlçesindekinde de 111 işyeri bulunmaktadır.



Bunların dışında Rize Merkezde kurulmuş bulunan Rize Modern Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi Çiftekavak mevkiinde planlanan yerde Küçük Sanayi Sitesi İşyeri yapma konusunda kamulaştırma çalışmalarını sürdürmektedir. Pazar İlçesinde bulunan Pazar Modern Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi ise yer temini konusunda çalışmalarını sürdürmektedir.



Zengin akarsu kaynaklarına sahip ilimizde mevcut potansiyelin yeterli ölçüde kullanılamamaktadır. Bu alanda yatırım yapılarak, üretilecek elektrik ile ülkemiz enerji ihtiyacına önemli katkı sağlanacaktır. Yine Rize ve Ülkemiz için çok önemli potansiyeli olan eko turizm, dağ ve yayla turizmi için yeni yatırımlar yapılarak atıl olan değerlerin ekonomiye kazandırılması gereklidir.

DOĞAL GÜZELLİKLER

Yaylalar: İlin iç kesimlerinde, zengin orman dokusu civarında yer alan yaylalarda mevcut altyapıyı kullanarak yapılabilecek fazla yatırım gerektirmeyen bir turizm çeşididir. Bu aktivite için gerekli potansiyel tüm yaylalarımızda mevcut olup, halen Ayder, Anzer, Çad, Elevit gibi yaylalarımızda yapılmaktadır. Rize'nin güneyindeki Kaçkar Dağları ile yüksek dağların eteklerinde birbiriyle bağlantılı birçok güzel yayla vardır. Bütün bu yaylalar yaz mevsiminde insanlarla dolup taşar.



Olağanüstü güzellikteki bu yaylaların hemen hepsinde ot biçme şenlikleri yapılmaktadır. Bu şenliklere katılmak mümkün olduğu gibi yayla eteklerindeki yamaçlarda rehberlerle birlikte doğa yürüyüşü yapma imkânı da bulunmaktadır.

Ayder Yaylası: Çamlıhemşin İlçesi'nin 16 km. güneydoğusunda bulunan, 1250 m yükseklikteki Ayder Yaylası, birçok konaklama tesisiyle yaz sıcağından bunalanlara doğal bir serinlik sunar. Yayla turizmi için gereken tüm altyapı gereksinimleri karşılanmış olan yayla, zengin flora ve faunasının yanı sıra kaplıcası ile de bölgenin en çok tercih edilen tatil yerlerinden biridir.



Pokut, Sal, Hazindağ Yaylaları: Çamlıhemşin İlçesi'nin güneyinde, Fırtına ve Hala derelerinin oluşturduğu vadiler arasında yer alan Pokut, Sal ve Hazindağ yaylaları, orman üst sınırı civarında, 1750-2000 m. yükseltilerde yer alırlar. Doğa yürüyüşü yapmak ve dinlenmek için ideal bir ortam sergileyen yaylalar, zengin biyolojik çeşitliliklerinin yanı sıra emsalsiz bir sivil mimari yapıya sahiptir. Yayla dizisinin ilki, Çamlıhemşin İlçesi'ne 15 km mesafede bulunan saklı güzellikleriyle Pokut Yaylası'dır.



Aşağı ve Yukarı Kavron Yaylaları: Ayder'e 10 km mesafedeki Aşağı Kavron ve 14 km mesafede, 2300 m yükseklikte yer alan Yukarı Kavron Yaylaları ile Kavron Geçidi`nde Büyük Kaçkar ve Kemerli Kaçkar`ın zihinlerden kolay silinmeyecek görüntülerini yakalamak mümkündür. Kaçkarlar'ı tüm görkemiyle karşınızda bulacağınız bu coğrafyada gündoğumu izlemek de kaçırılacak bir güzelliktir.



Anzer (Ballıköy) Yaylası: Balıyla ünlü Anzer Yaylası'nın diğer bir adı da Ballıköy'dür. Rize il merkezine 85 km mesafede, ilin önemli yükseltilerinden olan Kırklardağı'nın eteklerinde yer alan Anzer; Meles, Petran, Kabahor, Garzavan yaylalarıyla çevrili konumuyla geleceğin önemli turizm merkezlerinden biri olma yolundadır. İkizdere İlçesi üzerinden ulaşılabilen Anzer, bir taraftan Çoruh Nehri ve Bayburt, diğer taraftan Trabzon Uzun göl Turizm Merkezi'ne bağlanır. Buranın balı, yaylalarının bin türlü çiçeğinden damıtılır.



İkizdere Çağırankaya Yaylası: İkizdere İlçesi'nin 25 km. doğusundadır. Yaylaya güzel manzaralı bir toprak yolla ulaşılmaktadır. 3200 m. rakımlı Çağırankaya Yaylası, adını düz konumdaki yaylanın çevresindeki dik yamaçlı kaya ve uçurumlarda sesin yankılanmasından almıştır.



Levit ve Palovit Yaylaları: Ulaşım sorunu olmayan bu yaylalar, içerisinde başta yaban keçisi olmak üzere Karadeniz`e özgü diğer tüm yabani hayvanlar bulunduğundan, avcılık için önemli bir potansiyele sahiptir. Kaçkar Dağları'nın kuzeybatı yamacında, bir yanı tümüyle ormanlarla kaplı, diğer yanı ise dağ yamacına dayalı gökyüzündeki vadi Palovit, Karadeniz'in en güzel yükseltilerinden biridir.




Akarsular: Kaçkar Dağları, hızlı akışlı akarsuların kaynağıdır. Bunların en önemlileri Fırtına Deresi, Taşlıdere, İkizdere, Karadere ve İyidere'dir. Bu derelerde akarsu sporları (kano-rafting) için gerekli debi rejim miktarı vardır. Bu akarsularımızda ulusal rafting gösterileri ve 2004 yılı ulusal rafting şampiyonası gerçekleştirilmiştir. Akarsular dışında irili ufaklı birçok dere de bulunmaktadır.



Fırtına Deresi: Kaçkar Dağları'nın Karadeniz`e bakan yamaçlarındaki derelerin birleşmesi ile oluşan Fırtına Deresi, Ardeşen'in yaklaşık 2 km. batısında Karadeniz`e dökülür. 57 km uzunluğundaki Fırtına Deresi, akarsu turizmi (kano-rafting) açısından elverişli parkura sahiptir. Fırtına deresi, debisi en yüksek ve hızlı akan bir dere olma özelliği taşımaktadır. Bu nedenle yerli ve yabancı sporcular bu dereyi özellikle tercih etmektedirler.



Çay bahçelerinin ve yer yer ağaçlık adaların arasından geçen derenin üzerindeki kemer köprüler doğayla uyumlu görüntüleriyle huzur verici bir manzara sunar.



İkizdere: Ovit Yaylasından başlayıp birçok derenin birleşmesiyle oluşan İkizdere, kar sularının arttığı Nisan-Mayıs aylarında parkur zorlaştığı için profesyonel raftingçilerin tercih ettiği bir alandır. 3-4 derece zorluktaki rapidler, su artımında 5 dereceye çıktığı için dikkatli olunmalıdır. İkizdere debisi yüksek olan derelerden biridir.



Şelaleler

Ağaran Şelalesi: Çayeli'ne 12 km. uzaklıktadır. İlçenin içinden akan Şairler Deresi üzerinde bulunan şelale, gerçek bir tabiat harikasıdır. 92 metre yüksekliğe sahiptir.



Palovit Şelalesi: Kaçkar Dağları Milli Parkı içindeki doğal güzelliklerden biri de Palovit Şelalesi'dir. Zilkale Harabesini geçtikten sonraki yol ayrımında başlayan Palovit Vadisi'nin duraklarından biri olan heybetli şelale 15 metre yüksekliğe sahiptir. Yöredeki şelaleler içerisinde en bol suya sahip olanıdır.



Bulut Şelalesi: Çamlıhemşin ile Ayder Yaylası arasındaki Tar Deresi'nden vadiye birçok küçük düşümlü şelale akar. Bunların en uzunu ve seyrine doyum olmayanı Bulut şelalesidir. Şelale üç kademeli olarak yaklaşık 250 metre yükseklikten akmaktadır. Çamlıhemşin ilçe merkezine yaklaşık 2 km. mesafede bulunmaktadır.



Göller: Rize Dağları`nın 2400m`yi aşan bölümlerinde buzul aşandırması ve biriktirmesi sonucu oluşmuş olan 19 adet küçük alanlı göl tespit edilmiştir. Bu göllerin en büyükleri 0.07km² yüzölçümündeki Ambar Gölü (2950m) ile Büyük Deniz Gölü`dür.(2900m.) 2400-3000m yükseklikler arasında yer alan bu göllerin en küçüğü ise 0.01km² yüzölçümündeki Öküzyatağı Gölü`dür.(2775 m) Bunların bir kısmı buzyalağı, bir kısmı da moren set gölüdür.




RİZE İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI
Rize ili Doğu Karadeniz Bölgesinin en önemli illerinden biridir. Türkiye jeolojisinde en önemli metalojenik provens olan Doğu Pontidler tektonik birliğinin kuzey bölümü içinde yer alır ve bu konumu ile özellikle baz metaller bakımından önemli bir potansiyele sahiptir. Rize İli ve yakın çevresinde yapılan çalışmalar sonucunda önemli metalik maden ve endüstriyel hammadde yatak ve zuhurları ortaya çıkarılmıştır.



Metalik madenler bakımından ildeki en önemli maden sahası Çayeli-Madenköy Bakır-Kurşun-Çinko sahasıdır. % 2.88 Cu tenörlü 23 milyon ton görünür, 7 milyon ton muhtemel toplam 30 milyon ton rezerv mevcuttur. Rize çevresinde çok sayıda metalik cevherleşme sahasında Bakır, Kurşun, Çinko, Demir ve Manganez oluşumları belirlenmiştir.



Endüstriyel hammaddeler bakımından da potansiyele sahip olan Rize ilinde kaolen, kil, mermer ve feldspat sahaları ortaya konulmuştur.


Yörede Ayder ve Ilıcaköy'de sıcak ve mineralli su kaynakları da potansiyel arz etmektedir. Maden yataklarının oluşumu bakımından ülkemizin en önemli kuşaklarından birini teşkil eden Doğu Karadeniz Bölgesi'ni içine alan bölgede halen sürdürülmekte olan maden arama projeleri kapsamında, Rize ilini de içine alan geniş alanlarda arama ve araştırma faaliyetlerine Genel Müdürlüğümüz tarafından yoğun olarak devam edilmektedir. Ancak tespiti yapılmış olan mevcut maden sahaları ile bulunması muhtemel ekonomik olabilecek maden potansiyelinin değerlendirilmesinde en önemli faktör, yörede madenciliğe dayalı sanayinin geliştirilmesi olacaktır.



Çayeli-Madenköy bakır-kurşun-çinko sahası ülkemizin işletilmekte olan en önemli maden sahalarından birisi olmakla birlikte, özellikle mermer ve seramik sanayilerine hammadde sağlayacak imkânların temin edilebileceği dikkate alınarak, bu sektörlerde yatırımın teşvik edilmesi uygun görülmektedir.