Polonya, kuzeyde Baltık Denizine komşu olan bir Doğu Avrupa ülkesidir.

Tarihi: Ülkenin tarihi, M. S. 1000'li yılların başlarında Polonya Ovası'nda ilk yerleşmelerin kurulması ile başlar. 17. yüzyılda ülkenin doğusu Rusların hâkimiyetine geçmiş, 18. yüzyılın sonunda ise güneyi Osmanlıların ele geçmiştir. 1. Dünya Savaşı'nda Alman ve Avusturya tarafından işgal edilmiş, 1917'deki Bolşevik ihtilalinden sonra bağımsızlığını kazanmıştır. 1939'da Almanların işgaline uğrayan ülke Sovyetlerin yanında yer almıştır.

Polonya, 1952'de Sovyetlerin peyki hâline gelmiştir. 1956 ve 1970'te Sovyetlere karşı ülkede ayaklanma ve direnişler başlamış, 1970'li yıllarda Gdansk'ta Leck Walesa önderliğinde grevler olmuştur.

1989'da serbest piyasa ekonomisine geçiş sürecinde olan ülkede serbest seçimler yapılmıştır. Polonya, son yıllarda Batı ile entegrasyona girerek NATO, OECD ve AB'ye üye olmuştur.

Yüzey şekilleri: Ülkenin kuzeyinde ova, orta kesiminde tepelik alanlara ve güneyde dağlık sahalara geçilir. Kuzeyde 250-300 m yüksekliğindeki ovalık alanlar ülkenin yaklaşık yarısını kapsar. Burada 9000'in üzerinde glasyal kökenli küçük göller yer alır. Ülkede, Kuvaterner'de İskandinavya'dan başlayarak Alplerin eteklerine kadar uzanan buzulların biriktirdiği morenler görülür. Kuzeydeki Baltık kıyılarında kumul sırtları, bunların gerisinde acımsı göl ve bataklıklar yer alır.

Ülkenin orta kesimindeki Hersiniyen'e ait saha, aşınma sonucu tepeliklerden oluşan 400-500 m yükseklikteki plato hâlini almıştır. Güneyde ise üzerinde buzul gölleri ve sirklerin yer aldığı yüksek sahalara (Südetler) geçilir.

iklimi: Polonya'da karasal iklim etkili olup yazları sıcak, kışları soğuk ve karlı geçer. Kar örtüsü 3-4 ay yerde kalır. Yağış miktarı, yükseltinin artışına paralel olarak kuzeyden güneye doğru artar. Yağışın çoğu yaz mevsiminde düşer. Ülkenin büyük bölümünde sarıçamların yer aldığı boreal ormanlar, güneydeki alçak sahalarda kayın, akçaağaç ile melez (Larix) ve sarıçamlardan oluşan karışık ormanlara geçilir. Güneydeki Südetlerin kuzey yamaçlarında dağ çamı (Pinus montana), göknar ve sarıçam ormanları yer alır.

Doğa varlıklarını korumak için tabiat koruma alanları kurulmuştur. Nesli tükenmekte olan bizonları korumak amacıyla millî parklar açılmıştır.

Ülkede yoğun bir akarsu ağı mevcut olup bunların çoğu Baltık Denizine dökülür. Ulaşıma elverişli olan en uzun nehri Vistül, kanallarla Almanya ve Beyaz Rusya' yadaki nehirlere bağlanmaktadır.

Nüfusu ve yerleşmesi: 9. ve 10. yüzyıllarda kurulan Polonya Devleti, Polonyalılar dahil birçok Batılı ve Slav toplumlarından oluşmuştur. Bu dönemde ülkede Hristiyanlık yayılmış, daha sonra Slavların kültürel gelenekleri hâkim olmuştur. Nüfusunun büyük çoğunluğunu Polonyalılar oluşturur. Ülkede azınlık olarak Beyaz Ruslar, Ukraynalılar, Yahudi ve Slovaklar yaşar.

Kentleşme, sanayileşme ve son yıllarda kırlardan olan göçlerle de ilerlemiştir. Ülke nüfusunda, Alman ve Rus işgali ve sınır değişmeleri ve büyük göçler nedeniyle önemli dalgalanmalar olmuştur. Bu yüzden Polonyalılara Batılı ülkelerde de rastlanır. Başkent Varşova, ülkenin ticaret, finans ve kültür merkezidir.

Eskiden başkent olan Krakov, dünya kültür mirasını da taşıyan önemli bir sanayi kentidir. Ayrıca Baltık kıyısında Gdansk, önemli bir gemi yapım merkezidir. Polonya'da balkonları çiçek saksıları ile süslenmiş derli toplu kırsal yerleşmeler görülmektedir.

Ekonomisi: Ülkenin ekonomisi sanayi ve tarıma dayanmaktadır. Tarım arazilerinin % 90 kadarı aile işletmeleri şeklindedir. Son yıllarda tarımsal üretim düşmesine karşın Polonya, Avrupa'nın önemli tahıl üreten ülkeleri arasındadır. Ayrıca patates, şeker pancarı, tütün, keten, kenevir, şerbetçiotu ve kolza üretilmektedir. 20 milyon m3'ün üzerindeki orman ürünlerinin çoğu kâğıt fabrikalarına gönderilmektedir. Ülkede hayvancılık gelişmiş olup sığır, keçi, koyun, domuz ve kümes hayvanları beslenmektedir.

Silezya Havzası'nda çok kaliteli taş kömürü ve Vistül nehrinin batısında kaliteli linyit yatakları vardır. Az miktarda petrol ve doğal gaza sahiptir. Üretilen kömürle termik santraller çalıştırılmakta ve bir bölümü de ihraç edilmektedir. Kömürün bol olmasından dolayı ülkedeki büyük kentler merkezi sistemle ısıtılmaktadır. Ülkede zengin olmayan demir, kurşun, çinko, bakır, kaya tuzu ve sülfür yatakları vardır, uluslararası alanda rekabet gücü olmamakla beraber demir-çelik sanayii gelişmiştir. Kimya (özellikle organik kimya), tekstil, seramik, cam ve gıda işleme tesisleri vardır. Gemi yapımı, Gdansk ve Gdaist'te merkezileşmiştir. Elektronik aletler, uçak yapım tesisleri de bulunur.

Polonya; kömür, çelik, tekstil, gıda ürünleri ihraç etmekte, buna karşı petrol ve makine ürünleri ithal etmektedir. Alış veriş yaptığı ülkeler; Almanya, Rusya Federasyonu, Çek ve Slovak cumhuriyetleri, Avusturya, İtalya ve Birleşik Krallık'tır. Gelişmiş demir ve kara yolları ağına sahip olan ülkenin büyük bir deniz ticaret filosu da vardır. Ticarî ve siyasî ilişkilerimizin geliştiği Polonya, Türklere dostluğu ile de tanınır.