Yüzey şekilleri: Oldukça yeknesak bir yüzey şekline sahiptir, ülkenin büyük bir bölümünde yükselti 500 m'yi aşmaz. Yüksek kesimler, güneybatıda Gilf Kebir Platosu (1082 m) ve Kızıldeniz boyunca zirveleri 2000 m'yi aşan dağlık sahalardır. Sina Yarımadası'nda 2500 m'yi aşan (2637 m) dağlar yer alır.
Mısır'ın büyük bir bölümü çöllerle kaplıdır. Buralarda rüzgârların biriktirme (çeşitli kumul tipleri) ve aşındırma şekilleri görülür. Yaklaşık orta kesiminden geçen Nil nehrinin batısında Batı çölleri veya Sahra yer alır. Burada yer yer yükseklik deniz seviyesinin altına kadar iner (Kattara çukuru -134 m). Çöllerde önemli yerleşmeler; Dahla, Harga ve Farafra ve Bahariye vahalarıdır.) Mil nehrinin doğusunda Doğu Çölü (Arabistan çölü) uzanır. Çöllerde yer yer tuzlu bataklıklar ve çölllere özgü yüzey şekillerinden mantar kayalar görülür. Ülkenin önemli ovası, Nil'in Akdeniz'e doğru oluşturduğu büyük Nil deltasıdır. Nil deltasının kuzey-güney yönündeki uzunluğu 161 km, batıda İskenderiye doğuda Port Said arasındaki genişliği ise 250 km kadardır. Kahire'nin kuzeyinde Nil birçok kollara ayrılarak Akdeniz'e dökülür.
İklimi ve bitki örtüsü: Tropikal (sıcak) ve kurak iklimin hüküm sürdüğü Mısır, özellikle Sahra'dan gelen sıcak ve kuru hava kütlesinin etkisi altındadır. İlkbaharda ülkenin güney kesiminde oluşan yüksek basınç sahalarından kuzeydeki alçak basınç sahalarına doğru sıcak ve kuru olan hamsin rüzgârı eser. Bu rüzgâr, kum fırtınalarına yol açar; ülkenin tamamı toz bulutları ve sıcak hava ile kaplanır. Akdeniz kıyıları denizden gelen meltemle biraz olsun serinler. Yağış miktarı çok düşüktür. En yağışlı kesim, yılda ortalama 200 mm kadar yağışın düştüğü Akdeniz kıyılarıdır.
Çöllerde bitki zayıf ve seyrek bitki örtüsüne yağış suyunun depolandığı kum kümeleri üzerinde rastlanılır. Akdeniz kıyılan boyunca kurakçıl çalı topluluları görülür. |
Nüfusu ve yerleşmesi: Mısır nüfusunun büyük bir bölümünü Hami (Berberî ve Libya) ile Semî ırkına (Araplar) ait toplumlar oluşturur. Halkın çoğunluğu Müslüman'dır. Beşte biri de Hristiyandır. Nüfusun çoğunluğu Nil vadisi boyunca toplanmıştır. Burada çok sayıda şehir kurulmuştur. Nüfusun beşte biri çevresindeki Gize gibi büyük semtlerin yeraldığı başkent Kahire metropolünde ve İskenderiye'de yaşar. Diğer önemli şehirleri; Süveyş Kanalı boyundaki Port Said, Süveyş ve İsmailiye'dir. Nil deltası üzerinde Dimyat, Mansurel, Mahalla, Tur, Tanta, Zagazig ve iç kısımlardaki vahalarda küçük şehirlere rastlanır. Tarihi açıdan en önemli yerleşim yeri, güneyde Nil kıyısındaki Luksor'dur. Ayrıca Kahire yakınında Mısır'ın sembolü halinde olan Piramitler, çok sayıda turist çekmektedir. |
Nil nehri (6670 km uzunlukta), ülkenin hayat kaynağıdır. Bu nehir, Etiyopya'nın yüksek yerlerinden kaynağını alan Mavi Nil, Hartum (Sudan)' da Beyaz Nil ile birleşerek Mısır'ın doğusunu kuzey-güney yönünde kateder. Nil'in Mısır'ı geçtiği 1500 km uzunluğunda ve ortalama 10 km genişliğindeki saha boyunca tarım yapılır. Asvan barajı yapıdıktan sonra Nil'in Mısır'da yaptığı taşkınlar durdurulmuştur. Çöllerde ancak kum tepeleri üzerinde çok zayıf bir bitki örtüsü bulunur. Nil nehri boyunca sulanan alanlarda akasya, ılgın, hurma ve mimoza ağaçları yer alır.
Ekonomisi: ülkede son yıllara kadar tarım, ticaret ve el emeği ile yapılan üretime dayalı bir ekonomi hâkim idi. Süveyş Kanalı, yabancı şirketlerce işletilmekteydi. 1953'te cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte ülkenin ekonomisinde köklü değişiklikler oldu. Süveyş Kanalı millileştirildi; tarım reformu gerçekleştirildi; yabancı sermayenin katkısı ile Nil nehri üzerine baraj yapıldı. Ülkenin en önemli geçim kaynağı hâlâ tarıma dayanır. Nil kenarında sulanan alanlarda yılda üç kez ürün alınır. Önemli tarım ürünleri, buğday, mısır, pirinç, pamuk ve şeker kamışıdır. Zeytin, turunçgiller, üzüm, diğer sebze ve meyveler üretilir. Kızıldeniz ve Akdeniz'de balıkçılık yapılır; sünger, mercan ve inci de elde edilir. Nil nehri boyunca ve deltadaki gölcüklerde de balık avlanır. Otlak ve çayır sahaları az olduğundan hayvancılık gelişmemiştir. Nil boylarında sığır, manda, koyun ve keçi beslenir. Nüfusu hızla artan ülkede işsizlik önemli sorunlar arasındadır. 3 milyon kadar Mısırlı yurt dışında çalışmaktadır.
Önemli yer altı zenginliğini; Sina Yarımadası ile batıdaki çöl sahasından çıkarılan petrol, Nil deltasındaki doğal gaz ve Asvan civarından çıkarılan demir oluşturur. Kızıldeniz kıyılarında fosfat, Sina Yarımadası'nda kömür ve manga¬nez yatakları vardır, ülkede petrokimya (boya, gübre, sentetik maddeler), gıda ve tekstil sanayii kolları gelişmiştir. Yabancı sermaye ile kurulan otomotiv ve makine sanayii gelişme aşamasındadır, ülkedeki zengin tarihî eserler, turizmin gelişmesini sağlamıştır. Her yıl milyonlarca turist Mısır'ı ziyaret etmektedir. Ancak son yıllarda zaman zaman ülkedeki radikal dincilerin bombalı eylem ve katliamları, Mısır turizmine önemli darbe vurmaktadır. Kasım 1997'de Lüksor' da 52 kişinin, 23 Temmuz 2005'te Kızıldeniz kıyısındaki Şam el Şeyh'te patlama sonucu 88 kişinin ölmesi buna örnek olarak gösterilebilir.
Dış ticaret açığının fazla olduğu Mısır'ın önemli ihraç ürünlerini; petrol, pamuk, fosfat, alüminyum ve çimento oluşturur. İthal ürünleri; gıda, makine, gübre, kereste, dayanıklı tüketim eşyalarıdır, ülke, alış verişini çoğunlukla ABD, Batı ve Doğu Avrupa ülkeleri ve Japonya ile yapmaktadır. Süveyş Kanalı, okyanuslar arasındaki bağlantıyı sağlayan önemli bir ticaret yoludur.
Siyasî ve ticari ilişkilerimizin iyi olduğu Mısır'dan nafta, pamuk, petrol, bitümenli mineral yağ almaktayız. Bu ülkeye ise kırmızı mercimek, bakır elektrolit, otomobil, dökme demir, oto lâstiği, fındık ve sabun ihraç etmekteyiz. |
