Şarap tanrısı Dionysos'un kentidir İznik... Mitolojiye göre; Sangarios (Sakarya) Irmağı ile Tannça Kybele'nin kızı olan Nikaia, hiç evlenmeyeceğine dair ant içmiş. Ormanda yaşar, avlanırmış. Günün birinde Hymnes adlı bir çobana rastlamış. Çoban güzel Nikaia'yı görür görmez âşık olmuş. Fakat Nikaia çobana yüz vermemiş ve attığı bir okla onu öldürmüş. Aşk tanrısı Eros bu davranışa çok içerlemiş ve Nikaia'dan öç almak için şarap tanrısı Dionysos'a başvurmuş. Ne var ki Dionysos da güzel Nikaia'yı derede yıkanırken görüp âşık olmuş. Çoban Hymnes gibi kendisinin de öldürüleceğinden korkan Dionysos Nikaia'nın su içtiği ırmağa şarap katmış ve sarhoş olan Nikaia'yı baştan çıkarmış. Nikaia, Dionysos'dan gebe kalınca canına kıymaya kalkmış fakat şarap tanrısına boyun eğip çocuğu doğurmuş. Dionysos da Hindistan'a yaptığı bir yolculuk dönüşünde Nikaia'nın şerefine bu kenti kurup adına sevgilisinin adı olan NİKAİA demiş.

Iznik'in Tarihi

Efsanelere konu olan güzel iznik, Antik Çağ'dan itibaren Nikaia olarak anılmıştır. Yunanca "Eis Ten Nikaieon" (Nikaia'ya) anlamına gelen kelime grubunun "Eis" ve "Nik" kısımlarının "Eisnik" "İsnik" olarak telafuz edilmesinden kaynaklanarak günümüze geldiği anlaşılmaktadır.


İlçede; Karadin, Çiçekli, Yüğücek ve Çakırca höyüklerinde M.Ö. 2500 yıllarına inen uygarlık izleri saklıdır.
Şehrin kurulması Makedonya kralı Büyük İskender'in ölümüyle İskender'in Frigya satrabı Antigonos'un M.Ö. 4. yy'da (316) Askanya Gölü kıyısında Antigoneia ismini verdiği kenti imar ettirmesiyle gerçekleşmiştir. Eski Trakya satrabı Lysimakhos'un şehri ele geçirmesiyle kentin adı karısı Nike'ye atfen Nikaia olarak değiştirilmiştir. M.Ö. 293'de Bithynia Krallığı'na bağlanan kent, önemli mimari yapılarla süslenmiş, adına altın sikkeler basılmış ve tarihte "Altın Şehir" unvanı ile anılmıştır. Uzun yıllar Bithynia Krallığı ile savaşan Romalılar, başkent Nikaia'yı alarak M.S. 123"de meydana gelen depremdeki hasarları onarıp, kentin dokusunu yeniden inşaa etmişlerdir. Böylece kent 4 ana, 12 tali kapısıyla 4970 m. bir surla çevrilmiştir.



Türklerin yönetimi almasıyla İznik adını alan kent, Selçuklulann ve Bizanslıların başkenti olmuştur. 1331 yılında Orhan Gazi yönetimindeki Osmanlı orduları tarafından ele geçirilen İznik, Osmanlı dönemiyle birlikte canlanmaya başlamış; sanat, ticaret ve kültür merkezi olmuştur.



Davud-u Kayseri, Ebul Fadıl Musa, Eşrefoğlu Abdullah Rumi gibi ünlü tasavvuflar İznik'te yaşamış ve önemli eserler bırakmışlardır. Osmanlı döneminin ilk cami, medrese ve imareti İznik'te inşa edilmiştir. 14. 15. ve 16. yy'da İznik önemli bir sanat merkezi olmuş, dünyaca ünlü çini ve seramikler burada üretilmiştir.



İznik, Helenistik çağdan kalma ızgara planlı kent yerleşimi, Roma, Bizans ve Osmanlı döneminden kalan anıtsal yapıları ile tarihi kent dokusunu bütün canlılığıyla korumaktadır.



TARİHİ YAPILAR

İznik Müzesi (Nilüfer Hatun İmareti)
Bugün müze olarak kullanılan bu önemli yapı, 1388 yılında I. Murat tarafından annesi Nilüfer Hatun anısına inşa ettirilmiştir. 19. yy Osmanlı mimarisinin en güzel örneklerinden biridir. Osmanlı mimarisinde ilk kez ters T planlı olarak yapılmış imarettir. Bina üç sıra tuğla bir sıra taş biçiminde inşa edilmiş olup, zengin ve renkli bir taş ve tuğla işçiliğine sahiptir. 19. yy'ın sonlarına kadar imaret işlerini sürdüren yapı, Kurtuluş Savaşı'nda Yunan işgali sırasında büyük ölçüde tahrip olmuştur. 1960 yılında restore edilen Nilüfer Hatun İmareti aynı yılın sonunda müze olarak halkın ziyaretine açılmıştır. Müzede İznik ve çevresinde bulunan arkeolojik buluntular ile Ilıpınar, tiyatro ve İznik çini fırınları kazılarında çıkarılan eserler sergilenmektedir. Müze bahçesinde Yunan, Roma, Bizans ve Osmanlı eserleri yer almaktadır.
Bu eserler sütun başlıkları, lahitler, kabartmalar, korkuluk levhaları, ambonlar, steller, yazıtlar, çörtenler sütun tamburları, vaftiz havuzları, pişmiş toprak levhaları ve İslami mezar taşlarından oluşmaktadır.



Müzenin içinde ana bölümde; prehistorik seramik, Yunan-Roma-Bizans çağı seramiği, taş eserler, cam malzeme, sikkeler, ziynet eşyası, kandiller madeni eserler sergilenmektedir. Ana bölme açılan sağ yandaki odada Bizans ve Osmanlı seramikleri, fırın malzemeleri, el yazmaları, tütün, para, saat, kâseleri, tabanca ve tüfekler, süs eşyaları mutfak malzemeleri etnografık malzeme ve İslami sikkeler sergilenmektedir.

Ayasofya Müzesi

M.S. 787 yılında VII. Ekümenik Konsil'in toplandığı bu kilise, Hıristiyanlık dini açısından oldukça önemlidir. İlçe merkezinde, kentin dört ana kapısına ulaşan yolların kesiştiği noktada yer almaktadır. İlk olarak 4.yy 'da yapılan kilise kalıntıları üzerine 6. yy'da Justinianus tarafından yeniden inşa ettirilmiştir.



11. yy'da meydana gelen deprem sonrası yıkılan yapı üç nefli bazilika tipinde yeniden inşa edilmiştir. Bu yeni yapının geometrik desenli renkli mermer döşeme mozaiği ile aziz ve havari betimlemeli freskleri oldukça ilgi çekicidir.



1331 yılında Orhangazi'nin İznik'i fethinden sonra, bazilikal kilise camiye çevrilmiştir. Kanuni döneminde Mimar Sinan tarafından yapılan önemli değişikliklerle; önüne bir minare eklenmiş ve duvarları nakışlarla bezenmiştir.

Yeşil Camii

İznik'te sembolleşen ve en muhteşem kültür varlıklarımızın başında gelen Yeşil Camii adını Turkuaz renginde çinili ve tuğlalı minaresinden almıştır. Osmanlı sanatına, Selçuklu minare geleneğinin yansımasının en iyi örneklerinden biri olan bu cami 1378-1392 yılları arasında Çandarlı Halil Hayrettin Paşa tarafından Mimar Hacı Musa'ya yaptırılmıştır. Erken Osmanlı döneminin tek kubbeli camileri arasında en görkemlilerindendir. Mermerlerden yapılmış caminin mihrabında görülmeye değer zengin bir taş işçiliği vardır. Eşsiz minaresi caminin sağ köşesinde yer alır. Gövdesi mavi ve yeşil renkli çinilerle zikzaklı mozaik tekniğiyle bezenmiştir.



Hacı Özbek Camii (Çarşı Mescidi):
1333 yılında İznik'te inşa edilen en eski Osmanlı camisidir. Üstü 8 m. çapında kiremit kaplı bir kubbe ile örtülü, kare planlı ve minaresizdir. Halk arasında Çarşı Camii olarak bilinir. Yapımında kesme taş ve tuğla kullanılmıştır.



Mahmut Çelebi Camii:
Şehir merkezinde bulunan cami, Çandarlı Hayreddin Paşa'nm torunlarından Mahmut Çelebi tarafından 1442 yılında inşa ettirilmiştir. Tek kubbeli caminin tuğla örgülü bir minaresi ve giriş pottan üzerinde bir kitabesi vardır.



Şeyh Kudbettin Camii ve Türbesi:
Nilüfer Hatun İmareti'nin yakınındadır. Sultan II. Bayezid'in vezirlerinden Çandarlı İbrahim Paşa tarafından yaptırılmıştır. 15. yy eseri olan caminin sadece minaresi kalmıştır. Şeyh Kudbettin için yapılan türbe camiye bitişik durumdadır.



Süleyman Paşa Medresesi:
Orhan Gazi'nin oğlu Süleyman Şah tarafından 1332 yılında inşa edilmiştir. İznik'te günümüze gelebilen, ayakta kalmış en eski Osmanlı medresesidir. Klasik Osmanlı medreselerinin "U" plan tipine giren, 11 hücre ve bir dershaneden oluşan yapının duvarları 14. yy ilk yarısına, kubbeli örtüsü ise 15. yy ikinci yarısına tarihlenmektedir.



Yakub Çelebi Zaviyesi ve Türbesi:
Yıldırım Bayezid'in kardeşi Yakup Çelebi tarafından 14. yy'da inşa edilmiştir. Ters T planlıdır. Zaviyenin bahçesindeki türbe tek kubbelidir. Sanılanın aksine Yakup Çelebi'nin mezarı burada değil, Bursa'da I.Murad Türbesi'ndedir.



Eşref-i Rumî Camii ve Türbesi: Kırgızlar Türbesi, Sarı Saltuk Türbesi, Çandarlı Hayrettin Paşa Türbesi, Çandarlı İbrahim Paşa Türbesi ve İmareti, Çandarlı Halil Paşa Türbesi, Huysuzlar Türbesi, Ahiveyn Sultan Türbesi, Abdülvahap Sancaktarı Türbesi İznik'teki diğer önemli türbelerdir.



Böcek Ayazması (Vaftizhane):
Koimesis Kilisesi yakınlarındadır. Ortasında su kaynağı bulunan dörtgen havuzlu, üstü kubbe ile örtülü yuvarlak bir yapıdır. Hyakinthos Manastın'nın bir bölümü olduğu sanılmaktadır. Zeminden aşağıdadır ve merdivenle inilmektedir.



Yeraltı Mezarı (Hypoge):
Hypoge Elbeyli Kasabası'nın Hesbekli mevkiinde M.S. 4.-5. yy'da yapıldığı anlaşılan bir yeraltı mezarıdır. Üzeri bir tonozla örtülüdür. Tavanı ve duvarları erken Hıristiyanlık döneminin tipik renkli freskleri ile kaplıdır.



Hagios Tryphonos Kilisesi:
Dört sütunlu kapalı haç planlı bir kilisedir. Duvar tekniği ve planı kilisenin 10.-12. yy'da yapılmış bir Bizans eseri olduğunu göstermektedir.



Ayatrifon Kilisesi:
İstanbul Kapısı'na giden yolda yer alan haç planlı kilise, 10.-12.yy.'lara tarihlenmektedir. Bu yapının büyük bir kubbeyle örtülü olduğu ve tabanının çok süslü mozaiklerle kaplandığı anlaşılmaktadır.



Koimesis Kilisesi:
Piskopos Hyakinthos tarafından 8. yy'da yaptırılmıştır. Hyakinthos Manastın'nm bir bölümü olduğu sanılmaktadır. 1065 depreminde yıkılmış ancak ilavelerle tamir edilmiştir. Kilisenin temelleri ve döşeme mozaikleri kalmıştır.



Dört Tepeler Tümülüsü:
Elbeyli Belediyesi Mezarlığı içindedir. Tümülüs'te iki anıt mezar belirlenmiştir. İlk mezar yol kenarındadır. Dromoslu (mezar odasına açılan dar yol) dikdörtgen mezar odası ile iki yanında ikişer klinesi bulunmaktadır. Diğer mezar ise Roma döneminden beyaz mermerden yapılmış mezar odası ile kaba taş ve ağaçlarla örtülü dromosludur.


Berber Kaya Anıt Mezarı:
Bithynia'da kral II. Prusias'ın anısına dikilen anıt mezar, M.Ö. 2. yy'a ait olup Helenistik dönemin İznik'teki önemli bir örneğidir. İznik'in doğusunda yer alan bir tepenin eteğinde, yekpare kayadan ovulmuş, üçgen almlıklı lahit biçimindeki mezardır.




Çini Sanatı


M.Ö. 3000 yılının ilk yarısında mimari ile tanışan çiniler, İslam mimarisinde M.S 9. yy'da kullanılmaya başlanmıştır.
Bu topraklardaki çini sanatı, 13. yy'da Selçuklu mimarisinin doruğa ulaştığı dönemde gelişmiş ve buna bağlı olarak da pek çok camii, medrese, türbe ve saray duvarları çinilerle bezenmiştir. 1378-91 yılları arasında yapılan İznik Yeşil Cami minaresini süsleyen en eski Osmanlı çinileri, teknik ve dekor bakımından Selçuklu geleneğini devam ettirmekle beraber, renk ve tonları onlardan daha zengindir. Camiye ismini veren bu çiniler firuze ve yeşil renklerin çeşitliliği ve zenginliğiyle dikkat çekerler.


14. yy'da Anadolu çini sanatı Osmanlılar ile birlikte yeni bir boyut kazanmıştır. Özellikle 15. ve 17. yy arasında İznik, önemli bir çini ve seramik üretim merkezi haline gelmiştir. Burada üretilen çiniler de başkent İstanbul'daki saray duvarlarını süslemiştir.


İstanbul'daki yapılarda kullanılan çinilerin İznik'te yapıldığını tarihsel belgelerden öğreniyoruz. Milet, Şam grubu ve Rodos işi adı ile tanınan seramiklerin merkezi İznik'tir. İznik çinilerinde; lâle, sümbül, nar, karanfil gibi çiçek motifleri kullanılmıştır. Aynca insan, kuş, balık, tavşan, köpek gibi hayvan ve gemi motiflerine de rastlanır. Mavi, firuze, yeşil ve kırmızı en çok kullanılan renklerdir.



Zeytin:İnsanlığın 8000 yıllık mutfak kültüründeki vazgeçilmez önemini koruyan zeytin, ülkemizde oldukça bol yetiştirilmektedir. Anavatanı Türkiye olan zeytin üretiminde İznik, Marmara'nın en büyük üretim merkezidir. İznik zeytini sofralık olarak yetiştirilir. Türkiye dünya zeytin üretiminin %10'nunu karşılarken siyah zeytin üretiminde birinci, sofralık zeytinde ikinci ve zeytinyağı üretiminde 4.cü sırada yer almaktadır. Dolayısıyla bu rakamların oluşmasında İznik'in payı oldukça önemlidir.




El Sanatları ve Alışveriş:
İznik çini sanatının yanında el sanatlarıyla da kendini göstermektedir. Sansarak Köyü'nde dokunan ipek halılar, Derbent Köyü'nde el dokuması kilimler, Müşküle Köyü'nde ise oya sanatı oldukça dikkat çekicidir.

Çarşamba günleri kurulan Konak
Çarşısı ve Köylü Pazan'nda keyifle alışveriş yapabilirsiniz.



Alternatif Turizm

İznik Gölü'nün doğu kıyısında verimli bir ovada yer alan İznik, yılın her mevsimi yeşil kalabilen doğası ve bol oksijenli temiz havasıyla doğa tutkunları için vazgeçilmez ortamlar sunar. Katırlı dağlarında; Köristan, Avdan, Müşküle yaylaları, Samanlı dağlarında; Hacı Osman yaylası, Sansarak Köyü yakınlarında 8 km. uzunluğundaki parkuruyla Sansarak Kanyonu kamp ve doğa yürüyüşleri yapmaya elverişli alanlardır. Bölgede foto safari turları düzenlenmektedir, ayrıca Hacı Osman Yaylası çim kayağı yapmaya elverişli bir alandır.
Temiz ve berrak görüntüsü ile İznik Gölü ülkemizin beşinci büyük doğal gölüdür.



Yaz aylarında gölde yüzülebilmekte ve özellikle güney kıyılarında kamp yapılmaktadır. Yıl boyunca göl; yelken yarışları, sörf, kano, kürek, jet ski, su kayağı vb. su sporları yapmaya ve amatör olta balıkçılığına oldukça elverişlidir.



İznik'teki Yerel Etkinlikler

İznik'in Kurtuluşu.....28 Kasım

Hıdrellez Etkinlikleri.....Mayıs'ın ilk haftası

Halk Eğitimi Şenlikleri.....Haziran 'in ilk haftası

Elbeyli Belediyesi Bahar Şenlikleri.....
Mayıs 'ın 1-2 haftası

İznik Panayırı.....5-10 Ekim

İznik Belediyesi Sünnet Şöleni.....
Ağustos 'un ilk haftası