Akdeniz'e doğru çizme şeklinde sokulan İtalya, aynı adlı yarımada üzerindedir. Bu yarımada kuzey-güney yönünde 1250 km uzunluktadır. Güneyde çizmenin ucundan Mesina Boğazı ile ayrılan Sicilya ve batıdaki Sardinya adaları da İtalya'ya aittir.
Tarihi:İtalya, Akdeniz dünyasındaki en büyük devletlerden Roma Devleti'nin mirası üzerine oturmuştur. Roma Devleti'nin yıkılması ile ülke, 5. ve 6. yüzyıllarda Almanlar ve Lombartlar tarafından istilâ edilmiştir. 9. ve 10. asırlarda İtalya, Hristiyanlık alemince kutsal sayılan bir konuma girmiştir. 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında denizaşırı ülkelerde koloniler kurmaya başlamıştır (Libya, İtalya Somalisi ve Etiyopya gibi). 1. Dünya Savaşı'ndan sonra, Benito Mussolini döneminde İtalya, Etiyopya (Habeşistan)'ya kadar uzanan geniş topraklara sahip olmuştur. |
Ancak, 2. Dünya Savaşı'nda yenilmesiyle bugünkü sınırlarına çekilmiş ve 1946'da ülkede diktatörlük rejimi yıkılarak cumhuriyet ilân edilmiştir.
Yüzey şekilleri: Alp dağ kuşağı içinde yer alan ülkede birkaç sıra hâlinde kuzeybatı-güneydoğu yönünde Apenin dağlan uzanır, ülkenin kuzeyinde Alp dağları bir duvar hâlinde yükselir. Burası İtalya'nın en yüksek ve engebeli sahasıdır; yükseklik 4000 m'yi aşar (İtalya-Fransa sınırında Mont Blanc 4808 m). Buradaki bazı geçitlerle Batı ve Orta Avrupa'ya kara yolu ağı ulaşır. Önemli geçitler; Fransa sınırındaki St. Bernard (Sen Bernar) ile Avusturya'ya bağlantı sağlayan Brenner (Brenır)'dir.
Ülkenin en önemli ve verimli tarım sahası, kuzeydoğuda Adriya denizine doğru uzanan Po nehrinin oluşturduğu Po Ovası'dır.
Alp dağları, Sicilya Adası'nda da devam eder. Bu adadaki Etna yanardağından zaman zaman volkanik püskürmeler meydana gelir. Ayrıca Sicilya adasının kuzeyinde volkanik faaliyetler sonucu oluşmuş Stromboli, Lipari ve Vulkano gibi çok sayıda ada bulunur. İtalya Yarımadası'nda Napoli yakınında Vezüv yanardağı da Napoli'yi kızgın volkan külleri ile yakmış olan bir volkandır. Sardinya adası da engebeli bir yapıya sahiptir; ancak topografyası Sicilya adası kadar yüksek değildir.
İklimi ve bitki örtüsü: Yazı sıcak ve kurak, kışı ılık ve yağışlı olan Akdeniz iklimi etkilidir. Ancak, ülkenin iç ve kuzey kısımlarında kış mevsimi soğuk geçer.
Po Ovası'nda Ocak ayında 0°C dolayında olan sıcaklık, Temmuz ve Ağustos aylarında 25°C-27°C'ye çıkar. Güneydeki kıyı bölgesinde kışın sıcaklık 10°C-12°C dolayındadır. Apenin dağlarının Tiren denizine bakan yamaçları bol yağış alır (Yıllık yağış ortalaması 3000 mm). Buna karşılık yağmur gölgesinde kalan Po Ovası'nda düşen yağış miktarı (600-1000 mm) azalır.
İtalya'nın kıyı bölgelerinde Akdeniz bitki örtüsünü oluşturan maki ve kızılcam ormanları yer alır. Dağlık alanlarda ve kuzeyde geniş yapraklı (meşe, kestane ve kayın), yükseklerde iğne yapraklı ormanlar görülür. |
Nüfusu ve yerleşmesi: İtalya'da tarihî dönemlerde birçok milletler yaşamış olduğundan farklı etnik gruplara mensup toplumlar vardır. Müfus artışı çok yavaş olmuştur. Meselâ 1971'de 54 milyon olan ülke nüfusu 2006'da 58 milyonu aşmıştır. Son yıllarda ise nüfus azalma sürecine girmiştir.
Sanayileşme, kırlardan kentlere doğru göçü artırmıştır. Nüfus dağılışı bölgelere göre çok farklıdır. Kıyı ve ovalık alanlarda (Po ve Venedik ovaları) nüfus yoğunluğu fazladır; buna karşılık dağlık kesimler, özellikle 1000 m'nin üzeri çok tenhadır. Nüfusun üçte ikisi, nüfusu 100 binin üzerindeki kentlerde yaşar. Sanayi, bankacılık ve ticaretin etkin olduğu Milano ve Napoli metropolleri kalabalık merkezlerdir. |
Bu metropolleri Turin, Verona, Bologna ve Cenova kentleri takip eder. İdarî ve tarihî bir şehir olan Roma da kalabalık kentler arasındadır. Sicilya Adası'nda Palermo, Sardinya adasında Caglari de önemli merkezler arasındadır.
Ekonomisi: İtalya önceleri sadece balık ihraç eden ve ham maddeleri dışarıdan alan bir ülkeydi. 2. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkan ülke, Amerika Birleşik Devletleri'nin yardımı ile özellikle l960'lardan itibaren hızlı bir sanayileşme sürecine girerek dünyanın sanayileşmiş ve zengin G-7 ülkeleri arasına girmiştir. Zaman zaman grevlerle ekonomik yönden krizlere uğramasına rağmen gelişmesini sürdürmektedir.
İklim, toprak ve yüzey şekilleri: Ülkenin % 40'ında tarım yapılır. Tahıl (buğday, arpa, pirinç, mısır), şeker pancarı, sebze ve meyveler (elma ve turunçgiller), zeytin ile yem bitkileri yetiştirilir. Po Ovası'nda modern tarım sistemleri uygulanır. Meyve ağaçlarının yan dalları budanarak oluşturulan açık alanlarda tahıl ve yem bitkileri yetiştirilir. Apenin dağlarının orta ve kuzey bölümünde üzüm ve zeytin üretilir.
Hayvancılık çok gelişmiştir; et ve süt ürünleri üretimi fazla olup bunların bir bölümü ihraç edilir. Koyun ve keçi, dağlık alanlarda ve adalarda beslenir. Adriya denizi kıyılarında ve Sicilya Adası'nın güney kısmında balık avlanır.
İtalya maden yatakları yönünden fakir sayılır. Sadece Adalarından Elbe'de demir, Sardinya'da boksit, Cenova yakınında manganez ve Po Ovası'nda doğal gaz yatakları vardır. Alp dağlarından dünyanın en kaliteli mermerleri çıkarılır. Sanayide kullanılan ham maddelerin önemli bölümü ithal edilir.
İtalya'da; demir-çelik, kara taşıtları, iş makineleri, elekrikli ve elektronik eşyalar, kimyasal maddeler (gübre, sentetik lif, plâstik), dokuma, ayakkabı ve imalât ürünleri üreten sanayi kolları gelişmiştir. İtalya, dünyada en fazla otomobil üreten ülkeler arasındadır. 1 milyonu aşkın üretimiyle dünyada kara taşıtları üretimi sıralamasında 15.'dir. Bu sanayi kolları daha çok ülkenin kuzey kesiminde kurulmuştur.
Zengin tarihî eserler, doğal tabiat güzellikleri ve plajlar, turizm sektörünün gelişmesini sağlamıştır. Bu nedenle İtalya, her yıl 30 milyonu aşkın turistin ağırlandığı ve turizmden 35 milyar dolar gelirin sağlandığı dünyada 4. ülkedir.
Venedik, tarihi eserleri ve su yolları ile adeta İtalya'nın bir sembolü gibidir.
İtalya'dan kara taşıtları, mermer gibi inşaat malzemesi, metal cevheri işleyen makine ve cihazlar, dokuma tezgahı ile işlenmiş deri almaktayız. İtalya'ya ağır fuel oil, pamuk, pamuk ipliği, iç fındık, kolemanit ve demir çelik ürünleri satmaktayız.
İtalya'yla siyasi ilişkilerimiz 1998'de sarsılmış; ancak AB'ye girmemiz yönünden verdiği destekle düzelmiştir. |