İsveç, İskandinavya Yarımadasının Baltık Denizine bakan kısmını kaplar.
Tarihi: Ataları, Vikinglere kadar uzanır. Vikingler, deniz yolu ile Avrupa'dan Balkanlar'a ve Bağdat'a kadar ticaret yapmışlar ve Rusya'da önemli ticaret merkezleri kurmuşlardır.
İlk olarak 13. yüzyılda Norveç, Danimarka ve İsveç bir araya gelerek kısa ömürlü bir devlet kurmuşlardır. İsveç, daha sonra bağımsız bir duruma gelmiştir.
Dünya savaşları sırasında tarafsız kalan İsveç, demokratik sistemle gelişmesini sürdürmektedir. |
Yüzey şekilleri: Ülkenin önemli bir bölümünü İskandinavya dağları kaplar. Güneydeki geniş plato üzerinde çok sayıda akarsu ve büyük göllerin görüldüğü Gotlar ülkesi yer alır.
İsveç, jeolojik yapı yönünden gnays, mikaşist gibi sert başkalaşım kayalarını içeren Baltık Kalkanı üzerindedir, ülkenin kıyı kesimi denizde meydana gelen bu seviye değişmeleri ile şekillenmiştir.
4. Jeolojik Zaman'ın buzul döneminde deniz seviyesi alçalmaya, buzullararası dönemde ise yükselmeye uğramıştır. Deniz seviyesinin alçak olduğu buzul döneminde, vadiler boyunca ilerleyen buzullar, "U" şeklinde vadiler açmıştır. Daha sonra deniz seviyesinin yükselmesi ile bu vadilere deniz sokulmuştur. Böylece fiyord denilen "U" biçiminde derin körfezler oluşmuştur.
Ülkenin Baltık Denizinde de çok sayıda adası vardır. Bunların en büyükleri üzeri kumullarla kaplı Gotland ve yel değirmenlerinin görüldüğü Oland'dır. İsveç'te çok sayıda bulunan göllerin en büyükleri Vaner ve Vatter'dir.
Ülkenin orta bölümü de buzullaşmaya uğramıştır. Burada buzulların aşındırması ile oluşan kum ve çakıllardan ibaret moren depoları, buzul gölleri ve moren set gölleri yer alır. Akarsular üzerine kurulmuş küçük barajlardan elektrik üretilir; ayrıca akarsular, ulaşıma uygundur. Akarsularla çoğunlukla kereste taşınır.
İklimi ve bitki örtüsü: ülkenin güneyi ile kuzeyi arasında iklim ve bitki örtüsü yönünden önemli farklar görülür. Kuzey Buz Denizi'nden esen kuru ve soğuk rüzgârlar, ülkenin kuzeyinde şiddetli soğuklara sebep olur. Botni Körfezi, Ocak ile Mayıs arasındaki dönemde donar. Burada kışın ortalama sıcaklık, -15°C'ye kadar düşer, ülkenin orta ve güney bölümlerinde denizel etkiler, bu sert iklimi yumuşatır. Meselâ Stockholm'de Ocak ayı ortalama sıcaklığı -3°C'yi bulur. Yağış kuzeyden güneye doğru azalır. |
İsveç'in kuzeyinde tundra iklimi etkilidir. Burada yazın buzların erimesi ile bataklıklar oluşur ve eğimli yamaçlarda çayırlar yetişir. Kuzeye doğru soğuğa dayanıklı geniş yapraklı (huş) ile iğne yapraklı ağaçlardan (sarıçam ve ladin) oluşan ormanlar yer alır. % 60'ı ormanlarla kaplı olan İsveç, dünyada zengin ormanlara sahip ülkelerden biridir. Yaban hayatını korumaya büyük önem verildiği için çok sayıda millî park kurulmuştur.
Nüfusu ve yerleşmesi: Ülkeye M.O. 7. yüzyıldan itibaren yerleşilmeye başlanmıştır. 19. yüzyıldan itibaren ekonomi ve sağlık şartlarının iyileştirilmesi ile nüfus hızla artmıştır. Kanada ve ABD'ye göçler olmasına rağmen nüfus artışı devam etmiştir. Nüfusun çoğunluğu ülkenin güneyinde, özellikle buradaki kentlerde yaşar. |
Nüfusun öğretim-eğitim seviyesi yüksek olup okuma yazma bilmeyenler yok denecek kadar azdır.
Ülkede yerleşmeler, kıyılarda ve iç kısımlardaki göllerin kenarlarında kurulmuştur. Belli başlı kentleri; başkent Stockholm ile Göteborg ve Malmö'dür. Stocholm birkaç ada üzerinde kurulmuş güzel ve tarihî bir kenttir.
Ekonomisi: Nüfusun çok az bölümü (% 2) tarım ve balıkçılık alanında, dörtte bir kadarı (% 24) sanayide, geriye kalanı hizmet sektöründe (ulaştırma, bankacılık ve çeşitli işçilik) çalışmaktadır. Tarımda çalışan nüfus az olmasına karşın modern tarım tekniklerinin uygulanması ve iyi organizasyon sayesinde bol miktarda ürün alınarak yüksek miktarda gelir elde edilmektedir. Başlıca tarım ürünleri; arpa, yulaf, çavdar, patates ve buğdaydır. Ormanlardan sağlanan ürün miktarı bir hayli fazladır. Yıllık kereste üretimi 55 milyon m3 dolayındadır, balıkçılık da önemli gelir kaynakları arasında olup avlanan balıkların bir bölümü konserve ve taze olarak ihraç edilir.
İsveç'te üretilen çok kaliteli demir-çelik ürünlerine bağlı olarak otomotiv sanayii de gelişmiştir.
İsveç, demir madeni yönünden zengindir. Diğer maden yatakları; bakır, kurşun, çinko, tungsten, molibden, uranyum ve fosfattır. Kömür yatakları yönünden zengin değildir; ancak geniş sahalarda turba depoları yer alır. Metalürji ve makine sanayii gelişmiştir. Çok iyi kalitede çelik üretilir. Bu sanayi kolları, gemi, otomotiv ve uçak sanayiinin gelişmesini sağlamıştır.
Ayrıca, kimya (asit, plâstik, gübre) ve orman ürünleri (kâğıt, selüloz, mobilya) sanayii de çok ileridir. İhracatını sanayi ürünleri, ithalâtını ise ham madde ve yakıt oluşturur. İlişkilerimizin iyi olduğu İsveç'ten deniz taşıtları, gazete kâğıdı, kaldırıcı ve çekici makine, kereste, hurda demir-çelik ile telefon santralı, cep telefonu (Ericsson) almaktayız. Bu ülkeye hazır giyim ürünleri, krom, bazı gıda ürünleri (domates konservesi, fındık) satmaktayız. |