| Filistin |
Filistin, Lût Gölü'nün batısında yer alan Batı Şeria (West Bank) ile Akdeniz kıyısındaki Gazze Şeridi'nde toprakları olan bir ülkedir.
Kurulacak olan Filistin Devletinin yakın tarihi, Filistin toprağındaki İngiliz mandası ile başlar. 1929'dan 1948 tarihine kadar bölgeyi kontrolü altına alan İngilizler, Birleşmiş Milletlere başvurarak Filistinlilerle Yahudiler arasındaki çatışmanın durdurulmasını istedi. Bunun üzerine Birleşmiş Milletler, Filistin topraklarını Arap ve İsrail toprakları olarak ikiye ayırmayı teklif etti. Arapların bu teklifi reddetmesi üzerine İngilizler, 1948'de Filistin'den çekildiler. |
İsrail ile Araplar arasında süren çatışma sonucunda Filistin topraklarının Batı Şeria'da kalan kesimi Ürdün'e, Gazze kesimi ise Mısır'a verildi.
1967'de altı gün süren İsrail-Arap Savaşı'nda İsrail, Mısır, Suriye ve Ürdün kuvvetlerini yenerek Kudüs'ün doğu kesimini, Golan tepelerini, Batı Şeria, Gazze şeridi ve tüm Sina yarımadasını ele geçirdi.
İsrail'in işgal ettiği Filistin topraklarının ele geçirmesi için 1964'te Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) kuruldu. 1974'te Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat, BM'de devletsiz Filistin hükümetini kurduğunu açıkladı.
1988'de ise FKÖ, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nde sürgünde bir bağımsız Filistin devleti kurduğunu ilân etti. Bu devletin kuruluşunu Arap Birliği ve İslâm ülkeleri desteklediler. İsrail ile Filistinliler arasındaki çatışmalara son vermeyi İsrailliler de kabullenmeye başladılar. Bu yumuşamanın bir sonucu olarak 1993'de Norveç'in başkenti Oslo'da Filistin lideri Yaser Arafat ile İsrail yetkilileri gizli bir görüşme sonucunda anlaşmaya vardılar. Beş yıllık bir plân dahilinde İsrail'in Filistin topraklarından çekilmesi kararlaştırıldı.
13 Eylül 1993'te Yaser Arafat ile İsrail başbakanı Yitzak Rabin tarihî "Prensiplerin Deklerasyonu" imzalayarak İsrail Batı Şeria'da Şeriko ve Gazze'den çekilmeye başladı. FKÖ, Y. Arafat'ı Filistin devlet başkanlığını getirdi.
2000 yılında Batı Şeria ve Gazze'de Filistin Devleti'nin resmen ilân edilmesi beklenirken İsrail ile Filistin arasında bazı sorunların çözümlenememesi yüzünden tekrar çatışmalar başladı. Filistin kökenli terör olaylarını devam etmesi üzerine 2002'de İsrail kuvvetleri, Ramallah'daki başkanlık binasını ablukaya alarak terörden Arafat'ın sorumlu olduğunu belirtti. Bu arada Filistin yönetiminde yeni bir yapılanma sağlanarak Arafat ve başbakan Mahmut Abbas'ın ülke yönetiminde ortak hareketi kararlaştırıldı. İsrail ve Filistin'in yol haritası üzerinde görüşmelerinin sürdürülmesi, çatışmalar yüzünden ve İsrail'in Filistin topraklarında yeni yerleşmeler açması yüzünden engellendi.
10 Ekim 2004'te Y. Arafat'ın ölmesi üzerine Mahmut Abbas devlet başkanı olarak seçildi. |
25 Ocak 2006'da yapılan seçimde Hamas örgütü üyeleri parlamentoda çoğunluğu sağlayarak ülke yönetimini ele aldı.
Bu kez, Batı dünyasının Hamas'ı terörist örgüt olarak kabul etmesi yüzünden Filistin'e yapılan yardımlar askıya alındı. Gazze Şeridi'ndeki halkın büyük bölümü perişan duruma düştü.
İsrail ile Filistin ve Filistinli gruplar arasındaki çatışmalar, Filistinlilerin ölmesine ve sefil bir hayat sürmesine neden olmaktadır. |
Batı Şeria, kireçtaşlarından oluşmuş engebeli tepelik bir sahadır. Ortalama yükseklik 600-700 m arasında değişmektedir. Akdeniz kıyısındaki Gazze Şeridi ise kumulların yer aldığı düzlük ve hafif engebeli bir ova görünümündedir.
5860 km2 olan Batı Şeria'nın nüfusu 2.4 milyondur. 360 km2 olan Gazze Şeridi'nin nüfusu 1.4 milyondur. Batı Şeria'daki önemli yerleşme merkezleri; Hebron, Nablus, El Halil, Şeriko ve Kudüs'tür. Filistin'de nüfus artışı çok yüksektir (% 3.1).
Gazze Şeridi'ndeki nüfus artışı Batı Şeria'ya göre fazladır. Bu bölgelerde Arapça, İbraniçe, İngilizce ve Fransızca konuşulur. Batı Şeria' daki halkın dörtte üçü, Gazze Şeridi'nde ise tamamana yakını Müslüman'dır.
Kişi başına düşen millî gelir Batı Şeria'da 1100, Gazze Şeridi'nde ise 1600 ABD dolarıdır.
Her iki bölge arazisinin dörtte birinde tarım yapılmaktadır. Batı Şeria'daki çalışabilir nüfusun % 18.4'ü tarım, % 24'ü sanayi ve % 57.6'sı hizmet sektöründe çalışmaktadır. Gazze Şeridinde ise faal nüfusun % 70'i hizmet, % 18'i sanayi ve % 12'si tarım sektöründe istihdam edilmektedir.
Filistin'deki sanayi kollarını çimento ve tekstil oluşturur. Ayrıca zeytincilik ve ziynet eşyası yapımı gelişmiştir.
Filistin'in ihraç ürünlerini zeytin, meyve, özellikle turunçgil, sebze ve kireç taşı oluşturur. İthalâtını ise gıda tüketim malları, yakıt ve inşaat malzemeleri meydana getirir. Alış verişini Ürdün, İsrail ve Mısır ile yapmaktadır. |
|
|