| Filipinler |
Çin Denizi ve Büyük Okyanus arasında yer alan ada topluluğu üzerinde kurulmuş bir ülkedir.
Yüzey şekilleri: Jeolojik açıdan Filipinler Avrasya levhasının doğu kesiminde Filipin levhası üzerinde yer alır. Doğusunda ise Pasifik levhası bulunur. Bu iki levhanın çarpışması ile Filipinlerin doğusunda kabaca kuzey-güney yönünde uzanan derin deniz hendekleri (Mariana Hendeği (en derin yeri 11 034 m), Ryukyu Hendeği (6507 m), Filipin Hendeği (10 830 m) oluşmuştur. Burası aynı zamanda deprem ve volkanizma yönünden de aktiftir.
Adaların temelini kristalin ve metamorfik kayalar oluşturur. Bunun üzerinde ise Paleozoyik-Mesozoyik arasında çökelmiş tortul kütleler bulunur. Filipinlerin bulunduğu saha Alp orojenezi ile şiddetli olarak kıvrılmaya uğramıştır. |
Filipin levhası şiddetli tektonik hareketler sonucu parçalanmış; bunun sonucu olarak en büyükleri Luzon ve Mindanao olan 700 kadar ada meydana gelmiştir. Volkanik faaliyetlerle de adalar üzerinde yüksekliği 2000 m'nin üzerine yükselen dağlar oluşmuştur (En yüksek dağ Mindanao adasında Apo volkanik dağı 2954 m'dir).
İklimi ve bitki örtüsü: Muson iklimi hüküm sürdüğü Filipinler'de Mindono ve Luzon adalarının kuzeybatıya bakan yamaçları, Mayıs-Kasım arasında bol miktarda yağış alır (2000-4000 mm arası). Ada topluluğunun güneyinde ise ekvatoral iklim etkilidir. Yıllık ortalama sıcaklık yüksektir (25-27°C).
ülke, kerestesi kıymetli olan sık tropikal yağmur ormanları ile kaplıdır. Burada çok sayıda palmiye türü ile sahil kuşağında mangrov ormanları yetişir. Alçak kısımlardaki geniş yapraklı ormanlar yükseklere doğru yerini iğne yapraklılara bırakır. Orman tahribatı, şiddetli erozyona yol açmıştır.
Filipinler'in yaban hayatı, Hint-Malay ve Avustralya arasında bir geçiş özelliğindedir. Leopar ve yaban kedileri az olmasına karşın geyik ve karaca ile yaban domuzu yaygındır. Filipinler, çok sayıda sürüngen, kaplumbağa ve timsahın ana vatanıdır, ülkedeki zengin doğal ortam çok değişik kuş, balık ve böcek türlerinin de yaşamasına ortam hazırlamıştır. Yaban hayatının korunması için Luzon, Mindanao ve Palawan adalarında tabiatı koruma alanları ayrılmıştır.
Nüfusu ve yerleşmesi: Ormanlarda avcılık ve toplayıcılıkla hayatını sürdüren negrito denilen yerliler bulunur. Ülkede, M.S. 2. yüzyılda Malay kökenli insanların gelmesiyle yerleşmeler kurulmaya ve dik yamaçlarda yapılan seki (taraça)lerde pirinç üretilmeye başlanmıştır. Filipinler, Amerikalıların kontrolüne geçinceye (1989) kadar İspanyol sömürgesi olarak kalmıştır. İspanyolların dini inanışları, dil ve idari sistemi, Filipinler'de etkili olmuştur. Bu nedenle nüfusun büyük çoğunluğu Hristiyan'dır, çok az bölümü (% 4.3) Müslüman'dır. Son yıllarda İspanyolca dili eski önemini kaybederek İngilizce önem kazanmaya başlamıştır, ülkenin resmî dili Malay ve Tanalog dili karışımından oluşan Filipince'dir. |
2. Dünya Savaşı sıralarında 16 milyon olan ülke nüfusu hızlı bir artışla günümüzde 90 milyona yaklaşmıştır. Hızlı nüfus artışı ülkeden göçlere de neden olmuş ve çok sayıda Filipinli; Kuzey Amerika, Batı Avrupa gibi sanayileşmiş ülkelere, Yakın Doğu ve Malezya'ya göç etmiştir.
Nüfus yoğunluğu iç kısımlardaki ovalık alanlarda ve kıyı kesiminde fazladır. Nüfusun yarısı Luzon, dörtte biri Mindanao adalarında yaşamaktadır. Birçok ada seyrek nüfusludur. Kentlerin üçte birinin nüfusu 100 binin üzerindedir. 1571 yılında İspanyollar tarafından kurulan Manila 10.6 milyonu aşan nüfusu ile ülkenin en kalabalık yerleşim birimidir. Başkent Manila, önemli bir sanayi merkezi olup Güneydoğu Asya'nın en büyük limanları arasındadır. Kırsal nüfus, büyük tarım çiftliklerinde pirinç tarımı ile uğraşmaktadır. |
Ekonomisi: Ülkenin ekonomisi tarıma dayanır, ülkede, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere çok uluslu şirketler, sanayi ve ticarî işletmeler kurmuşlardır. Bu nedenle 1950'li yılların ortalarından itibaren ülkede sanayileşme başlamıştır. Hâlen ülke millî gelirinin dörtte biri tarımdan, üçte biri sanayiden sağlanmaktadır.
Ülkenin dörtte birinde (% 26.6) tarım yapılır ve tarımsal sahaların büyük bölümünde pirinç yetiştirilir. Bunu mısır, tatlı patates, manyok takip eder. Büyük işletmelerde üretilen tarım ürünlerinin bir bölümü ihraç edilir. Diğer önemli ürünler; şeker kamışı, Hindistan cevizi, tütün ile pamuk, kenevir gibi lifi tekstilde kullanılan bitkilerdir. Orman ürünleri üretimi de bir hayli fazladır (200 bin ton kauçuk).
ülkede en fazla domuz beslenir; bunu manda, sığır, koyun ve keçi takip eder. ülkenin her tarafı denizlerle çevrili olduğu için balıkçılık gelişmiştir; fakat balık üretimi ve işlenmesinin büyük bölümü yabancı şirketlerin elindedir.
Ülke; altın ve gümüş yatakları yönünden zengindir. Ayrıca platin, krom, bakır, demir, molibden, nikel, kurşun ve manganez yatakları da vardır. Petrol yatakları yönünden zengin değildir, ülkede tekstil, elektrik, elektronik, kağıt, gübre ve motorlu taşıtlar sanayii gelişmiştir, ülke temel tüketim malları ve yakıt maddelerini ithâl yolu ile karşıladığı için dış ticaret açığı fazladır.
Ülke; ABD, Japonya, Almanya, Güney Kore, Tayvan, Malezya ve Hong Kong ile ticaret yapmaktadır. |
|
|