Atlas Okyanusu'na ve Akdeniz'e komşudur. Avrupa'da Cebelitarık Boğazı ile ayrılır.
Tarihi: Önce Kartaca, sonra Romalıların hâkimiyeti altında bulunan Fas, M.S. 7. yüzyılda Müslüman Arapların etkisi altında kalmıştır. 17. yüzyılda ülkedeki yönetim, Fransızların desteğini alarak İngilizleri ve İspanyolları kovmuştur. Fakat bu kez ülkede Fransızlar etkili olmuştur. 19. yüzyılda Fransızlarla yerli halk arasında çatışmalar olmuştur.
1896'da İspanya, Fas'ın Sahra'daki arazilerinin büyük bir bölümünü almıştır. 1912'de Fransız himayesini kabullemek zorunda kalan Fas, 1956'da bağımsızlığını kazanmıştır.
Ülke yönetimine damgasını vuran, Kral II. Hasan 1999'da ölmüştür. |
Yüzey şekilleri: Fas'ta, Alp dağ kuşağına giren Atlas dağları uzanır. Güneyde iç kesimdeki Anti Atlaslar'da yükseklik 2500 m'ye ulaşır. Orta kesimde bulunan Yüksek Atlaslar, 4000 m'yi aşar (4165 m), batıda ise Orta Atlaslar uzanır, ülkenin güneydoğusuna Sahra çölünün batı kesimi sokulur.
İklim ve bitki örtüsü: ülke, bulunduğu yer itibariyle üç farklı hava kütlesinin etkisi altında kalır: Atlas Okyanusu'ndan gelen nemli ve serin hava, Akdeniz'in ılık havası ve Sahra'dan gelen kuru ve sıcak hava. ülkeye düşen yağış miktarı, bölgelere göre çok farklıdır. Akdeniz iklimi etkisinde bulunan ülkenin kuzeybatısına kış mevsiminde önemli miktarda yağış düşer. Orta ve Yüksek Atlaslar karla kaplanır, ülkenin iç kısımlarında yaz ile kış arasında sıcaklık farkının fazla olduğu karasal iklim görülür. Mitekim sıcaklık yazın 40-50°C'ye çıkar, kışın -20°C'ye kadar düşer. Akdeniz kıyılarında maki ve kızılcam, Atlas dağlarının yüksek kısımlarında sedir ve Atlas Okyanusu kıyılarında geniş yapraklı ormanlar görülür. İç kısımlarda ise yağışın azalmasına bağlı olarak önce bozkırlara ve daha iç kısımlarda çöllere geçilir. |
Nüfusu ve yerleşmesi: Fas'ta Berberi etnik grubuna ait nüfus çoğunluktadır. 1956 yılında bağımsızlığına kavuştuğunda 8 milyon olan Fas'ın nüfusu, hızlı bir artışla 2006'da 33 milyonu aşmıştır. Aynı dönemde yarım milyondan fazla olan Avrupalı nüfus, 50 bine düşmüştür. Nüfusun yoğun olduğu sahalar, Akdeniz kıyısı ile dağlar arasındaki vadilerdir.
Ülkenin önemli şehirleri, Kazablanka (Nüfusu 3,5 milyon), Marakeş, Rabat ve Fes'tir. Nüfusun yarıdan fazlası kentlerdedir. İç kısımlardaki çöllerde vahalara ve küçük yerleşmelere rastlanır. Fas'ın sosyal ve ekonomik yapısında Avrupa koloni döneminin önemli etkisi görülür. Bağımsızlığını kazandıktan sonra, Batıya açılma politikasını benimsemiştir. |
Ekonomisi: Nüfusun yaklaşık üçte biri geçimini tarımdan sağlamaktadır, ülkenin beşte birinden azı tarıma uygundur. Önceden geleneksel tarım ve göçebe hayvancılığa dayanan ekonomi, Avrupalıların etkisi ile köklü değişikliğe uğramıştır. Tarımda verim, sulama sisteminin uygulanmasıyla önemli ölçüde artmıştır. Yol ağının yaygınlaştırılması, tarım ürünlerinin pazarlanmasını ve ticarî tarımın gelişmesini sağlamıştır. Turizmden elde edilen gelir ve yabancı sermaye yatırımları kalkınmayı hızlandırmıştır.
Ülkede bol miktarda şeker kamışı ve pancarı, pamuk, ayçiçeği, tütün ve yer fıstığı üretilir; bunların bir bölümü yurt dışına satılır. Zeytin, turunçgil ve üzüm, vahalarda yetiştirilen önemli ürünler arasındadır. Bu ürünlere bağlı olarak gıda ve dokuma sanayii gelişmiştir. Dağlık alanlarda koyun ve keçi beslenir.
Önemli yer altı kaynağını fosfat oluşturur. Dünya fosfat üretiminde ABD'den sonra ikinci sıradadır. Ayrıca demir, kurşun, gümüş, manganez, kobalt, antimon gibi metal cevherleri ve kömür yatakları vardır, ülkede yabancı sermayenin katkısı ile demir-çelik, çimento, kimyasal madde ve petrol ürünleri üreten tesisler yapılmıştır.
Dış ticaret açığının fazla olduğu Fas, alış verişini Fransa, İspanya, Almanya, İtalya, Suudi Arabistan ABD ile yapar. Fas'tan asitler, arıtılmış kurşun, gübre ham maddeleri, mineral yağlar almaktayız. Pamuk, demir-çelik ürünleri, sünger taşı, arpa, ekmeklik buğday, yeşil mercimek ve nohut satmaktayız. |